جنبه هاي ژنتيكي تنش گرمايي پس از زايش بر زمان اولين تلقيح در گاو شيري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

با توجه به تاثير تنش گرمايي بر صفات توليد مثلي در گاوهاي شيري، اين مطالعه به منظور بررسي عوامل موثر بر فاصله زايش تا اولين تلقيح، پردازش و تغييرات ژنتيكي آن در كنار وجود تنش گرمايي انجام شد. داده¬هاي مورد استفاده از تعاوني وحدت دامپروران اصفهان و اداره كل هواشناسي استان اصفهان از سال 1386 تا سال 1396 جمع آوري شد. پس از بررسي و ارزيابي داده¬هاي مورد نظر و تشكيل شاخص دمايي –رطوبتي، 126050 ركورد مربوط به 59123 راس دام مورد تجزيه وتحليل قرار گرفت. صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح به صورت پيوسته در نظر گرفته شد. اثرات ثابت موثر بر صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح با استفاده از رويه آماري GLMدر نرم افزار آماري(3/9 ) SAS بررسي شد. نتايج حاصل از بررسي عوامل مؤثر بر صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح نشان داد كه عواملي همچون گله-سال-فصل زايش، ماه زايش، نوبت زايش، نوع زايش و شاخص- دما رطوبت اثر معني داري بر زمان اولين تلقيح پس از زايش دارند (01/0> P). به منظور برآورد مؤلفه‌هاي واريانس براي صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح، تجزيه تك متغيره(تك صفته) با روش رگرسيون تصادفي در نرم افرار DMU اجرا شد. برنامه‌هاي استفاده شده مربوط به تجزيه تك متغيره صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح از طريق مدل خطي بر مبناي روش حداكثر درست نمايي محدودشده (AIREML) بود. واريانس ژنتيكي افزايشي كل، واريانس محيطي دائم كل، وراثت پذيري كل و تكرارپذيري كل صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح، به ترتيب 53/15، 01/13، 066/0 و 121/0 برآورد شد. همچنين واريانس افزايشي، واريانس محيطي دائم، وراثت پذيري و تكرارپذيري صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح در 13 گروه شاخص دما-رطوبت بررسي شد كه با افزايش شاخص دما-رطوبت پارامترهاي ژنتيكي روندي افزايشي داشتندكه اين روند افزايشي نشان دهنده تاثير شديد تنش گرمايي بر صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح بود. همچنين دام‌ها در محدوده شاخص دما-رطوبت 78 تا 82 بيشترين تاثير را پذيرفتند و پارامترهاي ژنتيكي در اين محدوده افزايش قابل ملاحظه‌اي داشتند. روند كلي ژنتيكي صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح 0008/0- برآورد شد كه معني دار نبود. روند كلي فنوتيپي صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح روند افزايشي، نامطلوب و معني دار بود. روندهاي ژنتيكي در تمام گروه‌هاي شاخص دما- رطوبت، تفاوت معنادار از صفر نداشتند و در طي سال‌هاي مورد بررسي، تغييري در سطح ژنتيكي اين صفت در سطوح مختلف شاخص دما- رطوبت به وجود نيامده بود. تغييرات عمده در روندهاي فنوتيپي صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح هنگام تنش گرمايي در سال‌هاي مورد مطالعه، تاثير تنش گرمايي به عنوان يك عامل محيطي تاثيرگذار را نشان داد. همچنين اين تغييرات چشمگير در روندهاي فنوتيپي صفت فاصله زايش تا اولين تلقيح در معرض تنش گرمايي، اهميت توجه به فاكتورهاي محيطي(مانند تنش گرمايي) و مديريتي بعنوان عوامل موثر بر اين صفات رابيان مي‌كند. در واقع با بهبود شرايط محيطي و مديريتي نيز مي‌توان عملكرد توليدمثلي در گله را بهينه كرد.

212341

علوم دامي (ژنتيك و اصلاح نژاد دام)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

احمد رياسي، علي جبار زارع

عباس پاكدل، قدرت اله سعيدي

سعيد انصاري مهياري