بررسي تاثير عمليات پلاسما-ازون بر ثبات ابعادي و رنگرزي پارچه پشمي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي نساجي

كارشناسي ارشد

وجود درصد بالايي اتصالات عرضي دي¬سولفيدي در لايه اگزوكوتيكل، اسيد¬هاي چرب و هم چنين حضور فلس¬ها روي سطح الياف پشم، باعث تضعيف ثبات ابعادي پارچه و مشكلاتي مانند نمدي شدن و جمع¬شدگي آن مي¬شود و لذا اين امر مشكلي جدي براي صنعت پوشاك است. در روش هاي معمول اصلاح سطح پشم جهت آماده سازي آن يراي مراحل بعدي نظير رنگرزي عمدتا از موادي استفاده مي شود كه آلاينده محيط زيست هستند. هم چنين بسياري از تكميل‌هاي تر در صنعت پشم وجود دارد كه نيازمند مصرف مقدار زيادي آب و مواد شيميايي و سپس فرايندهاي خشك‌كردن است. بعلاوه اين تكميل‌ها نايكنواخت بوده و آسيب جدي به منسوج وارد مي‌كنند. ازاين‌رو امروزه استفاده از روش¬هاي اصلاح سطح خشك كه از ورود مواد آلاينده به محيط زيست جلوگيري كند، در معرض توجه قرار دارد. در همين راستا در سال هاي اخير از روش هاي پلاسما و ازون جهت اصلاح سطح الياف موجود در پارچه پشمي استفاده شده است. در اين پروژه براي اولين بار تلاش شده كه به گونه اي از تركيب عمليات پلاسما و ازوناسيون جهت اصلاح سطح پارچه پشمي استفاده شود كه علاوه بر راندمان بالا، صدمات فيزيكي و شيميايي وارده بر پشم را به حداقل برساند. از اين رو سه فاز اصلي در اين پروژه مطرح شد. در فاز اول شرايط بهينه عمليات ازون و در فاز دوم، شرايط بهينه عمليات پلاسما جهت حصول بهترين اصلاح سطح ممكن مورد تحقيق قرار گرفت. در فاز نهايي به تركيب عمليات پلاسما و ازون در شرايط بهينه به دست آمده پرداخته شد. تاثير عمليات پلاسما، ازون و پلاسما- ازون بر اصلاح سطح پارچه پشمي با ارزيابي پارامترهاي انديس سفيدي- زردي، آبخورشوندگي، جمع شدگي نمدي، استحكام، تصاوير SEM و رفتار رنگرزي با سه رنگزاي اسيدي يكنواخت شونده، ميلينگ و سوپرميلينگ بررسي شد. نتايج از فاز اول نشان مي دهد كه عمليات پلاسما در مدت زمان 5/2 دقيقه علاوه بر افزايش استحكام، جمع شدگي مطلوبي ايجاد مي كند. در فاز دوم مشخص شد كه با 15 دقيقه عمليات ازون بر روي نمونه پشمي، جمع شدگي كاهش و سفيدي افزايش يافت. پس از اصلاح سطح پارچه پشمي با 5/2 دقيقه عمليات پلاسما و 15 دقيقه عمليات ازون مشاهده شد كه به دليل محدود بودن اين عمليات به سطح، درصد كاهش استحكام قابل قبول است. از سوي ديگر با حذف لايه ليپيدي سطح الياف پشم با استفاده از اين عمليات، علاوه بر بهبود ترشوندگي، كاهش چشمگيري در درصد جمع شدگي نمدي پشم مشاهده شد. درنهايت مي توان نتيجه گرفت امكان جايگزيني اين روش تركيبي به جاي روش هاي شيميايي جهت انجام عمليات مداوم به همراه كاهش زمان و انرژي وجود دارد. نتايج از رفتار رنگرزي پشم عمل شده با پلاسما- ازون نشان داد كه سرعت رنگرزي آن در رنگرزي با رنگزاي اسيدي يكنواخت شونده، ميلينگ و سوپرميلينگ نسبت به نمونه شاهد افزايش يافته است كه علت آن را مي توان به اكسيداسيون و شكست پيوند دي سولفيدي موثر در نفوذ رنگ در اثر اين عمليات نسبت داد. از سوي ديگر نتايج بررسي تغييرات جذب رنگ نمونه عمل شده با پلاسما- ازون حاكي از عدم تاثير اين عمليات بر ميزان جذب رنگ نمونه هاي پشمي است. نتايج مشابهي نيز در كاهش دماي رنگرزي اين نمونه با رنگزاي ميلينگ و سوپرميلينگ مشاهده شد. به طور كلي در ثبات سايشي، ثبات شستشويي و ثبات نوري پشم با انجام عمليات پلاسما- ازون تغييري مشاهده نشد.

212203

شيمي رنگ

مهندسي نساجي

دانشگاه صنعتي اصفهان

محمدعلي الشريف

فرزانه علي حسيني. حسين ايزدان

اكبر خدامي. هاله خليلي