زمان‌بندي گروهي بيماران همودياليز با در نظر گرفتن ترجيحات بيمار

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي صنايع

كارشناسي ارشد

امروزه مراكز درماني سرپايي با افزايش ميزان تقاضا با يك فشار براي كاهش هزينه‌ها و همچنين افزايش كارآيي در ارائه خدمات مواجه هستند. از جمله اين مراكز، مراكز درماني همودياليز مي‌باشند كه داراي تجهيزات و منابع گران‌قيمتي هستند. لذا استفاده از روش‌هاي بهينه‌سازي براي حل مسائل مختلف در اين مراكز حائز اهميت مي‌باشد. يكي از اين مسائل مهم در مراكز همودياليز، مسأله زمان‌بندي گروهي بيماران همودياليز با در نظر گرفتن ترجيحات بيمار است. اين مسأله شامل تخصيص روز، نوبت و تخت، به بيماران بر اساس ترجيحات آنان و با هدف افزايش رضايت بيماران و كارآيي درمان مي‌باشد. در اين مسئله تعدادي از بيماران واجد شرايط، متقاضي سرويس حمل و نقل هستند كه با توجه به ظرفيت وسايل نقليه، بايد حداقل تعداد سرويس موردنياز به آنها تخصيص پيدا كند. يكي از نوآوري‌هاي مهم اين پايان‌نامه، تعريف مسئله زمان‌بندي گروهي بيماران همودياليز براي اولين بار در ادبيات موضوع زمان‌بندي بيماران همودياليز مي‌باشد. با توجه به اين‌كه اين مسئله در سطح تصميم‌گيري عملياتي براي مراكز استفاده مي‌شود، لذا به‌دست آوردن يك جواب با كيفيت در مدت زمان معقول، حائز اهميت مي‌باشد. در اين پايان‌نامه يك مدل برنامه‌ريزي عدد صحيح مختلط براي حل مسئله ارائه شده است. براي بررسي اين مسئله، مدل رياضي و همچنين يك روش فرا ابتكاري مبتني بر روش شبيه‌سازي ارائه شده است. به منظور اعتبارسنجي مدل و روش فرا ابتكاري، نمونه‌هايي در 4 دسته، در ابعاد 20 الي 120 تخت و 7 سناريو مختلف تابع هدف بررسي گرديده است. دسته‌ها از نظر ضريب اشغال مركز درماني و تراكم بيماران داراي ترجيح سرويس با هم تفاوت دارند. بر اساس نتايج بدست آمده، مدل ارائه شده در اين پايان‌نامه قادر است همه‌ي نمونه‌هاي دسته اول و دوم تا ابعاد 120 تخت و دسته سوم و چهارم تا ابعاد 90 تخت به صورت بهينه و يا با خطاي متوسط 0.1% حل كند. همچنين روش فرا ابتكاري قادر است همه‌ي نمونه‌هاي تمام دسته‌ها را با مدت زمان بسيار كم و متوسط خطاي 4% نسبت به مدل رياضي حل كند. در الگوريتم شبيه‌سازي تبريد، يك الگوريتم ابتكاري براي به دست آوردن جواب اوليه و همچنين يك الگوريتم ابتكاري ديگر براي تبديل جواب امكان‌ناپذير به يك جواب امكان‌پذير نيز ارائه شده است. همچنين مدل و الگوريتم ارائه شده، براي برنامه‌ريزي مجدد براي مسئله نيز بررسي گرديد كه مشاهده شد، آنها به خوبي قادر به رعايت ترجيحات بيماران مي‌باشند. در اين پايان‌نامه نيز مدل رياضي و الگوريتم فرا ابتكاري ارائه شده بر اساس داده‌هاي بخش همودياليز مركز درماني حضرت ابوالفضل (ع) اصفهان نيز بررسي شده است. مشاهده شد كه مدل و الگوريتم فرا ابتكاري نسبت به فرآيند نوبت‌بندي انجام شده در مركز، بهبود قابل توجهي در مقدار تابع هدف مسئله ايجاد نموده و تابع هدف مسئله در مدل رياضي و الگوريتم فرا ابتكاري نسبت به رويكرد مركز درماني تا حدود 5 برابر كاهش داشته است.

212193

مهندسي صنايع

مهندسي صنايع و سيستم ها

دانشگاه صنعتي اصفهان

محمد رئيسي نافچي

مهدي بيجاري، مهدي مهنام

قاسم مصلحي