ساماندهي و طراحي محله باغ شاطر با رويكرد زيستگردي

كارشناسي ارشد

چكيده ساماندهي و طراحي محله باغ شاطر با رويكرد زيستگردي گردشگري در طبيعت، يكي از الگوهاي فضايي گردشگري شكل‌گرفته در عصر پسامدرن است. اين الگوي فضايي رويكرد گردشگران براي سفر به محيط ‌هاي طبيعي با انگيزه¬هاي متفاوت را در بر مي¬گيرد‌. به علت تعريف وسيع مفهوم طبيعت، ويژگي¬هاي مختلف طبيعي به عنوان جاذبه و تكامل مستمر فلسفه در توسعه گردشگري پايدار را شامل مي¬شوند. مطالعات متعددي در مورد برنامه‌ريزي، توسعه، سياست و اثرات گردشگري مبتني بر طبيعت در طول دهه گذشته وجود دارد. صرف ‌نظر از مكان، گردشگري مبتني بر طبيعت به شدت به محيط طبيعي و منابع وابسته است. در اين بين، محله باغ ‌‌شاطر يكي از محلات قديمي شميران واقع در منطقه يك، ناحيه 3 در شمال تهران است. محله باغ شاطر يكي از محله‌هايي است كه با‌ وجود برخي مشكلات در تامين خدمات و زير‌ساخت‌هاي شهري علي‌رغم فرسودگي كالبدي محيطي به‌دليل موقعيت استراتژيك بسيار مناسب خود در مجاورت كاخ سعدآباد و دربند و هواي بسيار مطبوع آن داراي پتانسيل فضاهاي سبز و باز طبيعي است. بر اين مبنا، پژوهش پيش‌رو در‌نظر دارد تا با استفاده از راه‌حل‌هاي كالبدي طراحانه به ساماندهي و طراحي فضاهاي محله و نيز ارتقاء كيفيت‌ محيطي محله پرداخته شود. هدف اصلي پژوهش حاضر آن است كه به چالش ظرفيت‌پذيري گردشگري و زيست‌گردي در محله باغ شاطر تهران، بپردازد. در اين پژوهش، تلاش شده است تا هدف اصلي، در قالب پنج گام اساسي تحقق يابد. در گام نخست؛ چارچوب اصلي پژوهش كه شامل مقدمه پژوهش، بيان مسئله، ضرورت، سوالات پژوهش، اهداف پژوهش، روش تحقيق پژوهش و ساختار اصلي اين مطالعه مورد اشاره قرار گرفته است. در خلال گام دوم پژوهش، مباني نظري متداول در جامعه علمي مبتني بر اصول و اهداف توسعه زيست‌گردي، زمينه‌هاي توسعه زيست‌گردي مورد بررسي و مقايسه تطبيقي قرار گرفته است و مناسب‌ترين آن انتخاب گرديده است. در گام سوم، تجربه‌‌هاي مشابه در حوزه زيست‌گردي بررسي شده‌اند كه محتواي ساختاري اين بخش متشكل از گام‌هاي مقايسه‌پذير در مطالعه و تحليل نمونه‌هاي عملي زيست‌گردي مي‌باشد. گام چهارم، شناخت و سنجش وضعيت حوزه مورد مطالعه است كه در آن معرفي محدوده طرح و موقعيت آن، سير تاريخي محله باغ شاطر، مطالعات ساختار طبيعي محله باغ شاطر، بررسي ساختار حمل و نقل و همچنين اصلي‌ترين مولفه‌هاي كالبدي و فرهنگي نيز مورد مطالعه دقيق قرار گرفته است. در نهايت، در گام پنجم اين پژوهش، تلاش شده است تا با پاسخ به سوالات پژوهش، يك چارچوب ساختار و محتوايي در راستاي سياست‌گذاري براي بيان نتايج و ايده‌هاي طراحي شكل گيرد. همچنين تلاش گرديده است تا در راستاي نزديك‌كردن انديشه‌هاي نظري و عملي برآمده از نقشه ساماندهي محله باغ شاطر، با تمركز بر مقياس متناسب با پژوهش حاضر، نسبت به ارائه الگوهاي مناسب در محله باغ شاطر اقدام شود. بر‌اساس مطالعات صورت پذيرفته در فرايند اين پژوهش، ساماندهي و طراحي محله باغ شاطر به عنوان محصول نهايي اين پژوهش صورت گرفته است. در مجموعه اين محله، زير محله شماره 1 بر اساس فرايند AHP، به عنوان حوزه‌اي كه بيشترين تاثير را در راستاي تحقق زيست‌گردي دارد انتخاب گرديده است. در اين راستا، تلاش شده است تا با استفاده از ظرفيت‌هاي موجود در دل زير محله شماره 1 در روستاي باغ شاطر، ضمن تعريف يك پروژه موضعي (طراحي مركز زير محله) و پروژه‌هاي موضوعي (ساماندهي محورهاي گردشگري)، نسبت به كاربست مولفه‌هاي اثرگذار در حوزه زيست گردشگري، اقدام شود. الگوهاي طراحي حاصل از فرايند اين پژوهش مي‌تواند زمينه مناسبي را جهت تقويت نيروهاي زمينه‌اي در جهت دستيابي به يك پروژه پروتوتايپ در زمينه توسعه زيست‌گردي فراهم نمايد.

211603

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي معماري -شهرسازي -گرايش طراحي شهري

دكتر سيد مجيد مفيدي شميراني