بررسي عوامل مرتبط با رفتار مسواك زدن در دانش آموزان پايه نهم مدارس شهري دولتي استان گيلان بر اساس تئوري رفتار برنامه ريزي شده در سال 13971397

دانشكده بهداشت

چكيده مقدمه: پوسيدگي دندان از شايع¬ترين بيماري¬هاي مزمن و مهم در سراسر جهان است و مسواك زدن به عنوان يكي از رفتارهاي خود مراقبتي، از مهمترين عوامل پيشگيري¬كننده پوسيدگي دندان و بيماري¬هاي پريودنتال مي¬باشد. حدود 60 تا90 درصد از كودكان و نوجوانان سنين مدرسه در كشورهاي توسعه يافته دچار پوسيدگي دندان هستند. در ايران و بسياري از كشورهاي جهان تلاش مي¬گردد تا برنامه¬هاي آموزش بهداشت دهان و دندان در مدارس اجرا شود. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعيين عوامل مرتبط با رفتار مسواك زدن در دانش آموزان پايه نهم مدارس شهري دولتي استان گيلان بر اساس نظريه رفتار برنامه¬ريزي شده صورت پذيرفت. مواد و روش¬ها: اين مطالعه به صورت توصيفي - تحليلي از نوع مقطعي به روش نمونه¬گيري تصادفي چند مرحله¬اي بود كه بر روي 791 دانش¬آموز (392 دختر و 399 پسر) پايه نهم مدارس دولتي شهري 6 شهرستان استان گيلان در سال 1397 صورت گرفت. ابزار اوليه مورد استفاده پرسشنامه پاكپور و همكاران بود كه توسط تيم تحقيق مورد بازنگري و تغييرات قرار گرفت. پرسشنامه شامل چهار بخش اطلاعات دموگرافي، آگاهي، رفتار و سازه¬هاي نظريه رفتار برنامه¬ريزي شده بود. داده¬ها در نرم¬افزار SPSS 21 با استفاده از ضريب همبستگي خطي اسپيرمن و الگوهاي رگرسيوني مورد تحليل قرار گرفت. يافته¬ها: در كل 9/45 درصد دانش آموزان حداقل يك بار در روز و 4/20 درصد حداقل دو بار در روز دندان¬هاي خود را مسواك مي¬زدند. تمام سازه¬هاي نظريه با رفتار مسواك زدن حداقل يك بار در روز، رابطه¬ي خطي معني¬داري داشتند. بر اساس تحليل رگرسيون خطي چندگانه، سازه¬هاي كنترل رفتاري درك شده، هنجارهاي انتزاعي و نگرش نسبت به رفتار 28 درصد از واريانس نمره¬ي قصد رفتاري را توصيف مي¬كردند. در بررسي رابطه¬ي سازه¬ها با رفتار، در الگوي رگرسيون لجستيك چندگانه افزايش يك نمره در قصد رفتاري با فرض ثابت بودن ساير متغيرها، همراه با 21/2 برابر شدن شانس انجام رفتار، افزايش يك نمره، در كنترل رفتاري درك شده، همراه با افزايش 14 درصد و در هنجارهاي ذهني، همراه با كاهش 4 درصد شانس انجام رفتار مسواك زدن حداقل يك بار در روز بود. در تحليل رگرسيون لجستيك چندگانه با حضور متغيرهاي دموگرافيك و آگاهي علاوه بر سازه¬هاي نظريه، شانس مسواك زدن روزانه در دختران 18/2 برابر پسران بوده، يك نمره افزايش در آگاهي، همراه با 10 درصد افزايش شانس انجام رفتار بوده است. نتيجه¬گيري: با توجه به پايين بودن ميزان رفتار مسواك زدن در دانش¬آموزان مورد مطالعه و قدرت پيشگويي¬كنندگي نظريه رفتار برنامه¬ريزي شده در رفتار مسواك زدن حداقل يك بار در روز، برنامه¬ريزي و اجراي مداخلات آموزشي براي اين گروه با تاكيد بر تاثيرگذاري بر سازه قصد رفتاري و سپس ساير سازه¬ها و نيز افزايش سطح آگاهي پيشنهاد مي¬گردد. كليدواژه¬ها: دانش آموزان، كنترل رفتار، مسواك زدن

211233

علوم پزشكي گيلان