بررسي ژنتيك قطر طبق و همبستگي آن با ميزان رنگدانه هاي گلبرگ در گلرنگ

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

اصلاح نباتات

كارشناسي ارشد

گلرنگ زراعي(Carthamus tinctorius L.) از اولين گياهاني است كه در خاور نزديك، هند، چين و ژاپن كشت مي¬شده و احتمالاً در شمال شرقي هند و خاورميانه اهلي شده است. اين گياه در كشور ايران نيز از ديرباز به صورت زراعت فرعي و با هدف تهيه رنگ از گل¬هاي آن كشت مي¬شده است. كشت اين گياه به دليل دارا بودن اسيد چرب غير اشباع و ضروري لينيولئيك، كيفيت تغذيه¬اي بالاي آن كه در برخي ارقام در حد روغن زيتون مي¬باشد، مصارف دارويي قابل ملاحظه و سازگاري بسيار بالا براي رشد در اقليم خشك و نيمه خشك ايران از اهميت ويژه¬اي برخوردار است. هدف اصلي اصلاح¬گران گلرنگ توليد و معرفي ارقامي با عملكرد بالا مي¬باشد. با توجه به بررسي¬هاي مختلف عملكرد دانه در گلرنگ از طريق ژنتيكي و محيطي تحت تأثير تعداد غوزه در بوته، تعداد دانه در غوزه، قطر غوزه و وزن صددانه قرار مي¬گيرد. اين پژوهش در سال 1391-1392 با هدف بررسي ژنتيك قطر غوزه به عنوان جزء عملكرد گلرنگ و همبستگي آن با ميزان عصاره دارويي در گلرنگ انجام گرفت. بدين منظور دو ژنوتيپ اخذ شده از بانك ژن آمريكا كه از نظر صفت قطر غوزه تفاوت زيادي داشتند به عنوان والدين شركت كننده در تلاقي انتخاب شدند. يكي از والدين PI53بود كه ژنوتيپي پاكوتاه، زودرس و خاردار با غوزه هايي بسيار كوچك با ميانگين 6/19 ميليمتر بوده وگلبرگ¬هاي زرد رنگي داشت. ژنوتيپ ديگر، با نام PIGLپا بلند و خارداربوده و داراي غوزه¬هاي بسيار بزرگ با ميانگين 38 ميليمتر و گلبرگ¬هاي قرمز بود. پس از انجام تلاقي¬هاي مستقيم و معكوس، به منظور استحصال بذر 2 Fو بررسي صفات در نسل1F بذور هيبريد كشت و گياهان حاصل خودگشن شدند. بذور 2Fكشت شده و صفات قطر غوزه و ساير اجزاء عملكرد روي آن¬ها اندازه¬گيري شد. بر اساس نتايج به دست آمده از تجزيه واريانس صفات، ارتفاع بوته، قطر غوزه، تعداد ساقه جانبي در بوته و تعداد دانه در غوزه در نتاج 2F وراثت پذيري عمومي بالايي داشتند. وراثت¬پذيري عمومي اين صفات به ترتيب 92، 91، 88 و 3/73 درصد برآورد شد. نتايج همبستگي بين صفات نشان داد كه با افزايش قطر غوزه، مقدار رنگدانه هاي موجود در گلبرگ و تعداد بذر در غوزه افزايش مي¬يابد و رنگ گلبرگ قرمز غالبيت دارد. با استفاده از واريانس ژنوتيپي نتاج 2F وفنوتيپي والدين، مشخص شد كه احتمالاً يك جفت ژن كنترل كننده صفت قطر غوزه مي¬باشد. استفاده از اين ژن ممكن است در برنامه¬هاي اصلاحي آينده، افزايش عملكرد را در پي داشته¬باشد.

211018

اصلاح نباتات

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

محمد مهدي مجيدي

مهدي رحيم ملك، نفيسه پورجواد

آقافخر ميرلوحي، محمدرضا سبزعليان