پتانسيل يابي ذخاير كروميت با استفاده از تفكيك دونيت ها و گسل ها در افيوليت سبزوار

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي معدن

كارشناسي ارشد

افيوليت¬ها به عنوان بقاياي برجاي مانده از سنگ¬هاي پوسته اقيانوسي و گوشته بالايي زمين داراي ذخاير معدني مهمي چون كروميت (تنها كانسنگ اقتصادي فلز كروم) و عناصر گروه پلاتين (PGE) هستند. ذخاير كروميت موجود در خاورميانه و ايران تماما در افيوليت¬ها جاي گرفته، اين نوع ذخاير با نام تيپ انبانه¬اي يا آلپي شناخته مي¬شوند. در ذخاير كروميت تيپ آلپي، معمولا كروميت¬ها درون غلافي از سنگ¬هاي دونيت مشاهده مي¬شوند. با توجه به وسعت و احتمال بسيار پايين رخنمون¬هاي كروميت بر سطح افيوليت¬ها، به كار بردن روشي جهت تمايز مناطق دونيتي به عنوان مناطق مستعد كاني¬زايي كروميت در دستور كار اين پژوهش قرار گرفت. پس از تهيه نمونه سنگ¬هاي متفاوت از جمله هارزبورژيت، لرزوليت، دونيت، سرپانتينيت و پيروكسنيت از چندين ناحيه معدني كروميت در شرق و غرب نوار افيوليتي سبزوار (شمال شرق ايران)، جهت اخذ طيف از آنها، نمونه¬هاي مناسب به آزمايشگاه ارسال و طيف آنها تهيه گرديد. سپس تهيه مقاطع نازك از نمونه¬هاي طيف¬سنجي شده براي انجام مطالعات ميكروسكوپي و تعيين دقيق¬تر سنگ¬ها صورت گرفت. طيف¬هاي حاصل از سنگ¬هاي منطقه و تصاوير مقاطع نازك زير ميكروسكوپ نشان از سرپانتيني شدن اغلب كاني¬هاي اليوين موجود در پريدوتيت¬هاي افيوليت سبزوار داشت. نمونه¬هاي به اشتباه دونيت خوانده شده در معادن، در واقع بر اثر دگرساني سرپانتيني شدن به سرپانتينيت تبديل شده بودند و مشاهدات ميكروسكوپي و طيف آزمايشگاهي نيز آن را تاييد مي¬نمود. با مقايسه امضا طيفي نمونه¬هاي بشدت سرپانتيني شده منطقه و هر سه نوع طيف¬ كتابخانه¬اي سرپانتين، بيشترين انطباق و مشابهت امضا طيفي، با نوع آنتيگوريت مشاهده شد. با توجه به آنكه سنگ¬هاي دونيت بيش از 90 درصد اليوين دارند و ديگر پريدوتيت¬ها و پيروكسنيت¬ها داراي مقادير اليوين پايين¬تري هستند، پس مناطق با شدت بالاي سرپانتيني با احتمال زيادي منطبق بر واحدهاي دونيت اوليه هستند و احتمال همراهي اين مناطق با كاني¬زايي كروميت بالا است. از اين رو با استفاده از نواحي حداكثر جذب و انعكاس طيف نمونه¬هاي سرپانتيني شده منطقه، تصوير حاصل از نسبت باندي (9+8)/(2+1) باندهاي سنجنده استر براي تمايز مناطق سرپانتيني شده استفاده و سپس در نرم افزار ArcGIS لايه اطلاعاتي آن امتيازدهي گرديد. در ادامه با توجه به اهميت واحدهاي زمين¬شناسي و گسل¬ها، لايه اطلاعاتي آنها با يكپارچه سازي 7 نقشه يكصد هزار پوشش دهنده افيوليت سبزوار تهيه شد. واحدهاي زمين شناسي افيوليت سبزوار به 15 واحد كلي تبديل گرديد. با توجه به اهميت واحدهاي زمين¬شناسي مرتبط با كاني¬زايي كروميت اين 15 واحد زمين¬شناسي امتيازدهي شدند. همچنين مناطق احتمالي تحت تاثير گسل مشخص و براي آنها امتياز تعيين گرديد. با استفاده از تحليل سلسله مراتبي فازي، بيشترين وزن¬ها به ترتيب براي سه لايه اطلاعاتي امتيازدار مناطق سرپانتيني شده، زمين¬شناسي و گسل¬ها تعيين گرديد. ادغام اين سه لايه با روش مدل شاخص همپوشاني صورت پذيرفت، و نقشه «مناطق با پتانسيل كاني¬زايي كروميت در افيوليت سبزوار» تهيه شد. اين نقشه توانست با 17 درصد از مساحت افيوليت سبزوار موقعيت 83 درصد معادن كروميت گزارش شده در نقشه¬هاي زمين¬شناسي افيوليت سبزوار را پوشش دهد.

210529

اكتشاف معدن

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان

هوشنگ اسدي هاروني، قدرت ترابي

حسن طباطبائي