ترجمه مقاله تاثير سياق خارجي متن در توجيه چند معنايي نزد مفسران قرآن كريم اثر محمود حسن الجاسم

علي سليمي

دانشگاه رازي

زبان و ادبيات عربي مترجمي زبان عربي

كارشناسي ارشد

1400/11

چكيده پژوهش اين پژوهش در بررسي ميداني خود، برجسته‌ترين تفاسير لغوي را مورد بررسي قرار داده است كه از تفسير «الطبري» شروع و به تفسير «البحرالمحيط» ابوحيان پايان مي‌يابد. در پرداختن به موضوع، بيان و بررسي آن، مهم‌ترين نظرات، رعايت ترتيب تاريخي، رعايت شده است. در تحيل‌هاي آن از پژوهش‌هاي لغوي و زبان شناسي استفاده شده است. اين پژوهش در ابتدا به تعريف بارزترين مفاهيم مربوطه همچون سياق متن، سياق بيرون متني، مولفه‌هاي سياق بيروني و دلالت‌هاي چند معنايي مي‌پردازد و محدوده معنايي آن‌ها را مشخص مي‌كند. اين پژوهش عوامل بيروني موثر بر متن را بررسي مي‌كند، عواملي كه در توجيه دلالت‌هاي چند معنايي نقش دارند و با داده‌هاي سياق بيروني مرتبط با نزول قرآن شروع مي‌شود. مثل: علت نزول، مكان نزول و زمان نزول. سپس عوامل ديگر سياق بيروني را بررسي مي‌كند. مثل: حديث شريف پيامبر، داده‌‌هاي تاريخي و اجتماعي، سنت‌هاي عرب در كلامشان، قواعد نحوي و عقايد پيشينيان و در زمينه تعامل گيرنده با مولفه‌هاي سياقي، به ويژه سياق بيروني و كيفيت به كارگيري داده‌ها در توجيه دلالت چند معنايي و تاويلي كه قصد آن را دارد، درنگ مي‌كند. اين پژوهش مولفه‌هاي متني را مورد بررسي قرار مي‌دهد تا نشان دهد كه در يك معناي تركيبي معين چه در زمينه جمله، كه جزئي از مولفه‌هاي متن است و چه در زمينه كامل متن، چگونه نقش دارد. مثل: مشخص كردن معناي برخي از ارجاعات متني همچون دلالت ضمير عائد يا اسم موصول يا اسم اشاره يا معاني اسلوب‌هاي ديگر. پژوهش در پايان، به بعضي از نتايج دست مي‌يابد كه از جمله آن‌ها اين موارد است: مفسران همه داده‌هاي سياق بيروني را با همه نمود‌هايش رعايت كرده‌اند و اين داده‌ها‌ در توجيه دلالت چند معنايي تاثير گذاشته است كه آن داده‌ها با داده‌‌هاي ديگر با هم آميخته شده است و مفسران در چگونگي تعامل با اين داده‌ها، در پذيرش يا عدم پذيرش آن، در هنگام شكل‌گيري معنا در ذهنشان اختلاف نظر دارند.

209749

دانشكده ادبيات و علوم انساني

دانشگاه رازی کرمانشاه

جهانگير اميري

علي سليمي