تحليل مضامين غنايي در سروده هاي شاعران كُرد ايلامي: غلامرضاخان اركوازي، شاكه و خان منصور، علي اصغر عبّاسي آرام و ولي محمّد اميدي.

محمّد ايراني

دانشگاه رازي

ادبيّات فارسي گرايش ادبيّات محض

كارشناسي ارشد

99/11

چكيده هدف: اين پژوهش بر آن است كه شناخت‌نامه‌اي از شاعران شاخص كُردي جنوبي ارائه داده و با شناسايي زيرگونه‌هاي نوع ادبي غنايي در ديوان‌هاي شعري شاعران، اين مضامين را در سروده‌هاي آنان استخراج و تحليل نمايد و سپس به بيان مهمّ‌ترين عوامل مؤثر بر سرايش اين نوع ادبي در گويش كُردي جنوبي بپردازد. روش‌شناسي پژوهش: اين پژوهش از نوع كاربردي است و با مطالعه و بررسي كامل ديوان شاعران، استخراج، تحليل و توصيف مباحث مورد نظر و سپس دسته‌بندي داده‌هاي استخراج شده صورت گرفته است؛ براي هر مضمون، معناي لغوي و اصطلاحي آن ذكر شده و سپس شواهد شاخص هر مضمون ارائه و بقيۀ موارد نيز به صفحات مزبور ارجاع داده شده‌اند. در آخر نيز تحليل نمونه‌ها، با آوردن مفهوم كلي ابيات، ذكر نكات بلاغي، بياني و بديعي و نيز ويژگي‌هاي سبكي و زباني شاخص هر شاعر ارائه گرديده است. يافته‌ها: يافته‌هاي حاصل از تحليل و استخراج مضامين غنايي در سروده‌هاي شاعران كُرد ايلامي منتخب در اين پژوهش بدين شرح است: مناجات، مدح، توصيف، مرثيه، بثّ‌الشكوي، نوستالژي و پيري، مضاميني است كه تقريباً در تمامي ديوان‌هاي شعري شاعران كاربرد نماياني داشته است. هر شاعر، داراي مضاميني مختص به خود است كه در ديگر ديوان‌هاي شعري نمودي براي آن يافت نمي‌شود، مضاميني چون فراق، چيستان و معما، مژده و بشارت، يأس و قضا و سرنوشت در ديوان شاكه و خان‌منصور، حبسيّه و پشيماني از گناه و افسوس در ديوان اركوازي، مضمون اميد در ديوان اميدي و مضاميني چون دوستي و مهرورزي، شعر مذهبي، اخوانيّات، طنز و هجو، پندورزي و عبرت‌آموزي، زوال طبيعت خوش و خرّم و يادكرد و بزرگداشت در ديوان آرام. نتيجه‌گيري: نتيجۀ حاصل از مطالعه و بررسي ديوان‌هاي شعري شاعران منتخب در اين پژوهش به شرح زير است: مضامين وصف، غم غربت و اندوه گذشته‌ها، التجا و توسّل، مدح، دلهره و نگراني، مرثيه، بثّ‌الشكوي و مناجات، داراي بيشترين ميزان بسامد در سروده‌هاي اين شاعران است. قالب سه‌خشتي و توره، قالب‌هاي به كار رفته در سروده‌هاي اميدي و شاكه و خان‌منصور داراي بسامدي قابل اعتنا بوده و آرايه‌هايي چون تشبيه، استعاره، تشخيص، تلميح و كنايه، در ديوان‌هاي شاكه و خان‌منصور، اركوازي، اميدي و آرام، به ترتيب داراي بالاترين بسامد است. عوامل مؤثر بر سرايش نوع ادبي غنايي در گويش كُردي جنوبي، بر اساس مطالعه و بررسي ديوان‌هاي شعري شاعران منتخب در اين پژوهش عبارتند از: عشق، دوري از وطن، جنگ و تبعات حاصل از آن، نازك‌بيني و ترانديشي حاصل از تأثيرپذيري از طبيعت به سبب سبك زندگي شاعران هدف، وطن دوستي، طبيعت دوستي، اعتقادات مذهبي، رنج حاصل از اجبار به تحمل ظلم و ستم، دوري از وطن و اصلاح معضلات اجتماعي.

209535

دانشكده ادبيات و علوم انساني

دانشگاه رازی کرمانشاه

خليل بيگزاده

محمّد ايراني