بررسي اثر بيوچار و قارچ مايكوريزا بر رشد گياه گلرنگ تحت تنش شوري.

مديريت و كنترل بيابان

3/6/2019 12:00:00 AM

كاهش بارندگي، افزايش روز افزون دماي هوا و برداشت بيش از حد آب‌هاي زيرزميني، خشكي و خشك¬سالي همراه با تنش شوري منجر به بيابان‌زايي و بدنبالش مشكلات ريزگردها و مسائل زيست¬محيطي و خسارات جبران ناپذير و صرف هزينه¬هاي فراوان شده-است. كود و آب از عوامل تأثيرگذار در مبارزه با بيابان‌زايي است، استفاده بيش از حد كودهاي شيميايي علاوه بر افزايش آلودگي¬ زيست‌محيطي، باعث هدر رفتن مواد مصرفي، انرژي و افزايش هزينه¬ خواهد¬شد. يك راه حل سازگار با طبيعت استفاده از كود آلي زيست¬محيطي است، زغال‌زيستي يا بيوچار يك نمونه سازگار با طبيعت از كودهاي آلي است. بيوچار داراي ويژگي‌هايي مانند بار سطحي منفي زياد، سطح¬ ويژه قابل توجه، پايداري زياد در برابر تجزيه و داراي قدرت زياد جذب يون¬ها در مقايسه با ساير شكل¬هاي مواد آلي خاك است. گياه گلرنگ (كارتاموس) علاوه¬ بر سازگاري با خشكي و تنش شوري و پتانسيل توليد انبوه در خاك‌هاي فقير و بياباني داراي اهميت اقتصادي نيز هست از دانه¬اش در توليد روغن و از گل آن به صورت خشك يا تازه جهت مصارف زينتي و بعنوان رنگ¬دهنده در صنايع خوراكي مانند زعفران استفاده مي‌شود اين گياه از نظر ژنتيكي داراي انواع مختلف بوده كه نوع وحشي آن براي بيابان‌زدايي و توليد انبوه در مناطق خشك و نيمه¬خشك¬ بياباني حائز اهميت بوده و ارزش زيست¬محيطي دارد. جهت بررسي تأثير تيمار زغال‌زيستي بر شاخص¬هاي رشد گياه گلرنگ تحت تنش شوري آزمايشي به صورت فاكتوريل، در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار به اجرا درآمد. عوامل آزمايش شامل تيمار زغال‌زيستي در 4 سطح: بدون زغال‌زيستي (شاهد) 0، 5/0، 1 و 2 درصد وزني و شوري در 4 سطح: آب شهر (شاهد) 5/0، 3، 6 و 11 ميكرو ‌زيمنس بر سانتي¬متر و قارچ مايكوريزا در دو سطح: تلقيح و بدونه تلقيح با بذر گياه گلرنگ مي¬باشد پس از كاشت و اعمال تنش شوري، پارامترهاي كلروفيل، ارتفاع، تعداد برگ زرد و سبز، وزن‌تر و خشك اندام هواي و ريشه و هدايت الكتريكي آب ورودي و خروجي گلدان¬ها اندازه‌گيري شد، نتايج نشان داد بيشترين تأثير بر خصوصيات رويشي گياه را سطح دو درصد وزني بيوچار در خاك دارد و بيشترين كاهش عملكرد مربوط به سطح شوري 11 ميكرو ‌زيمنس بر سانتي¬متر است. قارچ مايكوريزا بر خصوصيات رويشي گياه اثر معني¬داري نداشته كه مي¬توان به سازگار نبودن قارچ با شوري و حجم كم خاك گلدان¬ها در رقابت بين ريشه گياه با قارچ مايكوريزا دانست با توجه به نتايج مي¬توان بيان¬داشت، استفاده از تيمار زغال‌زيستي در غلظت‌هاي مشخص و متفاوت سبب بهبود رشد گياه تحت تنش شوري مي‌گردد لذا استفاده زغال‌زيستي به همراه قارچ مايكوريزا در محيط خشك و نيمه‌خشك اثرات معني¬داري براي مقابله با بيابان‌زايي مي¬تواند داشته¬باشد و با عملياتي شدن در مناطق مستعد فرسايش بادي از بيابان‌زايي و افزايش ريزگردها كاسته خواهدشد.

208735

دانشگاه اردکان

قانعي بافقي محمدجواد