بررسي برهمكنش كم¬آبياري و كود نيتروژن بر كنجد

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

9/20/2021 12:00:00 AM

منابع آب شيرين و تجديدپذير كه مناسب آبياري محصولات كشاورزي است در اكثر نقاط جهان محدود بوده و افزايش جمعيت باعث كمبود هرچه بيشتر منابع آب مي¬شود. موضوع امنيت غذايي با افزايش جهاني تقاضاي مواد غذايي اهميت دوچندان يافته است، بنابراين بايد از منابع آب با راندمان يا بهره¬وري بالاتري استفاده شود. مهم¬ترين عامل محدودكننده محصولات كشاورزي كم-آبي و دومين نهاده مهم براي توليدات كشاورزي نيتروژن است. تكنيك خشكي جزئي ناحيه ريشه (PRD) يك شيوه¬ي مديريتي نوين است و مي¬تواند بهره¬وري مصرف آب براي توليد محصول را با كمك سطح بهينه نيتروژن مصرفي، بهبود بخشد. پژوهش حاضر بصورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي، در سه تكرار با تيمارهاي آزمايشي شامل سه سطح آبياري (آبياري كامل (FI)، آبياري به صورت خشكي جزئي و متناوب ناحيه ريشه (APRD) و آبياري به صورت خشكي جزئي و ثابت در ناحيه ريشه (FPRD)) و چهار سطح نيتروژن (صفر، 50، 100 و 200 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار) انجام شد. نتايج نشان داد فاكتورهاي آزمايش و اثر متقابل آن¬ها بر عملكرد كل، دانه و روغن، درصد روغن دانه، وزن هزاردانه، شاخص سطح برگ، شاخص برداشت و بهره¬وري مصرف آب در سطح يك درصد معني¬دار بود. تكنيك¬هاي آبياري APRD و FPRD عملكرد دانه را به ترتيب 3/62 و 4/69 درصد، عملكرد كل 8/42 و 3/43 درصد، شاخص برداشت 1/38 و 6/47 درصد و همچنين عملكرد روغن دانه كنجد را 9/61 و 3/69 درصد نسبت به آبياري كامل كاهش داد. تكنيك آبياري APRD درصد روغن دانه را 8/0 درصد نسبت به آبياري كامل افزايش و تكنيك آبياري FPRD، 5/0 درصد كاهش داد. اما با مصرف50 كيلوگرم نيتروژن در هكتار عملكرد دانه، عملكردكل، شاخص برداشت و عملكرد روغن كنجد نسبت به عدم مصرف نيتروژن به ترتيب 2/52، 6/29، 7/35 و 2/54 درصد افزايش يافت. افزايش سطح نيتروژن تا 100 كيلوگرم در هكتار باعث افزايش 8/69 درصدي عملكرد دانه، 1/46 درصدي عملكرد كل، 6/52 درصدي شاخص برداشت و 3/71 درصدي عملكرد روغن نسبت به عدم مصرف نيتروژن شد. سطح 200 كيلوگرم نيتروژن در هكتار نيز عملكرد دانه 71 درصد، عملكرد كل 3/52 درصد، شاخص برداشت 1/47 درصد و عملكرد روغن را 4/73 درصد نسبت به عدم مصرف نيتروژن افزايش داد. همچنين كل مقادير اجزاء عملكرد با افزايش سطح نيتروژن بطور معني¬داري ارتقا يافتند. در بين تكنيك¬هاي آبياري، تكنيك FPRD با سطح نيتروژن 200 كيلوگرم در هكتار بيشترين درصد روغن دانه (7/40 درصد) را داشت. بعلاوه اثر سطوح مختلف نيتروژن، وزن هزار دانه را در سطح معني¬داري 5 درصد تحت تاثير قرار داد. با توجه به نتايج حاصل از پژوهش حاضر، سطح بهينه مصرف نيتروژن براي گياه كنجد، 100 كيلوگرم در هكتار پيشنهاد مي¬شود. همچنين در صورت محدود بودن منابع آب، كاربرد روش APRD همراه با 100 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار مي¬تواند عملكرد قابل توجهي داشته باشد.

208729

دانشگاه اردکان

عزيزيان ابوالفضل azizian abolfazl