تحليل و ارائه نظام سياستگذاري زمين در مناطق آزاد تجاري و اقتصادي: نمونه موردي منطقه آزاد چابهار

كارشناسي ارشد

جهاني شدن و ارتباط با ساير كشور ها در دنياي امروز امري اجتناب ناپذير گشته، به همين جهت در راستاي ارتباط با نظام اقتصاد جهاني و افزايش ارتباطات ميان كشورها، موضوع مناطق آزاد تجاري بسيار مورد توجه كشورها، خصوصا كشورهاي درحال توسعه قرار گرفته است و از آن بعنوان راهبردي براي خروج از شرايط اقتصادي فعلي خود استفاده مي كنند. به اين دليل كه موضوع مناطق آزاد داراي جنبه هاي متفاوت در زمينه هاي مختلف مي باشد اين پژوهش سعي نموده از ديدگاه "سياست گذاري زمين" به بررسي مناطق آزاد به صورت عام در جهان و خاص در ايران بپردازد و يك الگوي سياست گذاري براي توسعه و برنامه ريزي آنان ارائه دهد و جهت چهار هدف اصلي را دنبال مي كند: گونه شناسي انواع مناطق آزاد و ويژه اقتصادي در جهان، شناسايي شاخص هاي تعيين مناطق آزاد، ارائه چارچوب سياست گذاري زمين به مفهوم عام در مناطق آزاد جهان، و نهايتا ارائه چارچوب سياست گذاري زمين به مفهوم خاص در منطقه آزاد چابهار كه در پنج فصل ارائه شده است. اين پژوهش به دنبال محصولي عملي در زمينه واقعي است و منشا الگويي در برنامه ريزي مناطق آزاد است و مي توان ردپاي فلسفه عملگرايي را در اين پژوهش جست و جو كرد. از حيث هدف پژوهش بنيادي و كاربردي است كه در تلاش است با گسترش دانش، معضلاتي را در زمينه سياست گذاري زمين در مناطق آزاد حل نمايد. از اين رو راهبرد پژوهش موردكاوي و هدف آن اكتشاف، توصيف و پيش بيني است كه از مطالعات كتابخانه اي، كتب، مقالات و اسناد استفاده شده است. ابتدا در فصل دوم مباني نظري و تجربيات در زمينه پژوهش مورد بررسي قرار گرفته و الگوهاي سياست گذاري زمين به صورت عام براي 11 زون عملكردي مختلف كه از تجربيات جهاني بدست آمده ارائه شده است. در ادامه به صورت خاص براي سياست گذاري زمين در منطقه چابهار و توسعه آن از يك منطقه آزاد كوچك به يك منطقه آزاد در مقياس شهرستان چابهار از روش آينده پژوهي استفاده شده و از طريق استخراج پيشران هاي توسعه از طرح هاي فرادست و تجربيات جهاني و تعيين تاثيرات آنان مهم ترين پيشران ها تعيين شده و سناريو سازي انجام مي گيرد. در مرحله بعد پس از تعيين سناريوي منتخب، براي تعيين زون هاي عملكردي مناسب اين منطقه از تركيب روش تحليل سليه مراتبي، سناريو ويزارد و طيف ليكرت استفاده شده كه شش زون مسكوني، گردشگري ، كشاورزي و غذا و دارو، دانش محور و استارتاپي و صنايع هاي تكنولوژي، بندرگاهي و صنايع درياپايه ، و در نهايت صنايع سنگين ،پتروشيمي و نفت بعنوان زون هاي عملكردي مناسب پيشنهاد شده اند و در مرحله آخر براي مكان يابي اولويت هاي استقرار آنان از نرم افزار جي اي اس استفاده شده تا سياست گذاري زمين براي منطقه آزاد چابهار بعنوان يك منطقه آزاد در مقياس وسيع تر از امروز انجام شود.

208069

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي منطقه اي

دكتر احمد خليلي