ارزيابي اثر سطوح مختلف عناصر سنگين بر ويژگي‌هاي كمي و كيفي گوار

علوم و مهندسي مرتع گرايش گياهان دارويي و صنعتي

10/6/2021 12:00:00 AM

چكيده: گياه‌پالايي شامل پالايش و تصفيه خاك‌هاي آلوده به فلزات سنگين مي‌باشد. وجود مقادير بيش ‌از حد سرب و كادميوم در خاك معمولاً علائم استرس زيادي ازجمله كاهش رشد، كاهش رشد ريشه، متابوليسم كربوهيدرات و مشكلات ديگري را در گياهان ايجاد مي‌كند. گوار Cyamopsis tetragonoloba، گونه‌اي حبوباتي است كه سالانه رشد سريع داشته و كم توقع مي باشد. در اين مطالعه، توان پالايش عناصر سرب (غلظت‌هاي صفر، 40، 150 و 200 ميلي‌گرم در ليتر) و كادميوم (غلظت‌هاي صفر، 25، 50 و 100 ميلي‌گرم در ليتر) دو واريته ايراني گونه سراوان و واريته HGS-867 به عنوان گونه هندي مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج تجزيه واريانس اثر متقابل كادميوم در سرب نشان‌ داد كه در تمامي صفات مورد‌ بررسي به جز صفات 50 درصد گلدهي، وزن يك ‌دانه بذر و ضرايب انتقال و تجمع در سطح يك درصد معني‌دار شده ‌است. نتايج تجزيه واريانس اثر متقابل سرب در ژنوتيپ نشان‌ داد كه در تمامي صفات مورد ‌بررسي به جز صفات 50 درصد گلدهي، وزن 100 دانه بذر، وزن يك دانه بذر، درصد صمغ، وزن صمغ و ضرايب تجمع و انتقال در سطح يك درصد معني‌دار شده ‌است. نتايج تجزيه واريانس اثر متقابل كادميوم در ژنوتيپ نشان ‌داد كه صفات شاخه فرعي، تعداد كلاستر، 50 درصد غلاف‌دهي، شروع برداشت غلاف و طول ريشه در سطح يك درصد معني‌دار شده ‌است. نتايج تجزيه واريانس اثر سه گانه سرب در كادميوم در ژنوتيپ نشان داد كه در تمامي صفات مورد ‌بررسي به جز صفات سطح برگ، 50 درصد گلدهي، وزن يك ‌دانه بذر، درصد صمغ و ضرايب تجمع و انتقال در سطح يك درصد معني‌دار‌ شده ‌است. نتايج بيانگر آن است كه غلظت‌هاي بالاي عناصر سنگين كادميوم و سرب براي گياه گوار سمي مي‌باشد. عنصر سنگين سرب بر روي ارتفاع، شاخه فرعي، تعداد گل، تعداد خوشه، تعداد برگ، سطح برگ، طول غلاف، تعداد بذر، تعداد غلاف، عملكرد بذر، بيوماس تاثير منفي داشته است. عنصر كادميوم نيز تاثير منفي بر ارتفاع، شاخه فرعي، تعداد كلاستر، تعداد برگ، تعداد بذر، عملكرد بذر، طول ريشه در گياه گوار داشته است. غلظت‌هاي بالاي كادميوم و سرب خاك، باعث افزايش غلظت كادميوم و سرب در اندام‌هاي هوايي و ريشه گياه شدند. نتايج تحقيق نشان داد كه گياه گوار به خصوص واريته هندي (HGS-867) در غلظت‌هاي بالاي سرب و كادميوم به دليل بالا بودن ضريب تجمع زيستي و فاكتور انتقال بزرگتر از يك كارايي بالايي را در گياه‌پالايي عناصر سرب و كادميوم دارا مي‌باشند.

207916

دانشگاه اردکان

صادقي‌نيا مجيد , مفتاحي‌زاده حيدر