پيش بيني تقاضاي سفر در راه آهن ايران پس از همه گيري ويروس كرونا

كارشناسي ارشد

با شيوع ويروس كرونا و الزام ماندن در خانه و رعايت فاصله اجتماعي، ميزان تقاضاي سفر به شدت كاهش يافته است. براي بررسي ميزان كاهش تقاضاي سفر تنها نمي‌توان از طريق مقايسه آمار سال به سال اقدام كرد؛ چرا كه در صورت عدم شيوع ويروس كرونا روند تقاضاي سفر ريلي گذشته ادامه پيدا مي‌كرد و آنچه كه با آمار تقاضاي رخ داده بايد مقايسه شود پيش‌بيني تقاضاي سفر براي سال شيوع كرونا است. در پژوهش حاضر به بررسي تأثير همه‌گيري كرونا بر تقاضاي مسافري راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران و 10 كشور اروپايي در دو دسته بندي مطالعه داخلي و خارجي پرداخته شده است. در بخش مطالعه داخلي با استفاده از داده‌هاي فصلي در بازه زماني سال 1390 تا سال 1397 پنج مدل رگرسيون خطي، شبكه عصبي پرسپترون چند لايه، آريما فصلي (SARIMA)، هولت-وينترز (Holt-Winters) و تركيبي از آن‌ها كه در حقيقت ميانگيني از نتايج پنج مدل قبل است، برازش شده و در مطالعه خارجي تنها از دو مدل سري زماني مذكور در بازه زماني سال 2012 تا سال 2018 به صورت فصلي استفاده شده است. براي شناسايي مدل برتر با استفاده از مدل‌هاي مذكور به پيش‌بيني يك سال پيش از شيوع ويروس كرونا (شرايط عادي) پرداخته شده و نتايج آن‌ها با استفاده از سه معيار MAD، RMSE و MAPE مورد مقايسه قرار گرفتند. مدل برتر در مطالعه داخلي، مدل تركيبي و در مطالعه خارجي در چهار كشور مدل آريما و در شيش كشور مدل هولت-وينترز است. در پايان با استفاده از مدل‌هاي برتر شناسايي شده در بخش مطالعه داخلي و خارجي، به ترتيب به پيش بيني تقاضاي سفر ريلي در چهار فصل نخست شيوع كرونا در مطالعه داخلي و سه فصل نخست شيوع كرونا در مطالعه خارجي اقدام شده است. اختلاف بين پيش بيني و آنچه كه در واقعيت رخ داده تأثير همه گيري كرونا بر تقاضاي سفر ريلي است. نتايج اين پژوهش نشان مي دهد كه سه عامل جمعيت فعال كشور، سرانه وسيله نقليه و اشتغال در مدل رگرسيون خطي چندگانه پيش بيني تقاضاي سفر راه آهن جمهوري اسلامي ايران معنادار شناخته شده است. جمعيت فعال و اشتغال رابطه مثبت و سرانه وسيله نقليه رابطه غير مثبت با تقاضاي سفر ريلي دارند. همچنين بر اساس نتايج مدل تركيبي در مطالعه داخلي، تقاضاي سفر ريلي سالانه در راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران در بازه زماني يك سال پس از شيوع ويروس كرونا نسبت به آنچه كه بايد اتفاق مي افتاد كاهش 73/12 درصدي را بر اساس نفر-كيلومتر تجربه كرده است. همچنين بر اساس نتايج مطالعه خارجي براي سه فصل اول شيوع ويروس كرونا، كشور ايرلند با كاهش تقاضاي 79/68 درصدي و كشور استوني با كاهش 27/96 درصدي در تعداد مسافر جابجا شده، به ترتيب در رتبه بيشترين و كمترين تأثير همه گيري قرار گرفته اند.

207900

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي راه‌آهن- حمل و نقل ريلي

ملودي خادم ثامني