عنوان
طراحي مدل آينده‌نگاري منطقه‌اي متناسب با ايران با رويكرد هنجاري (مورد كاوي انديشكده آمايش، مركز الگوي اسلامي ايراني پيشرفت)
نويسنده اصلي
حامد اميني
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
شرايط گوناگون مناطق سرزميني و اقتضائات بومي آن‌ها و همچنين عدم هماهنگي سياست‌هاي نهادهاي دولتي در سطح مناطق دور از مركز، امكان برنامه‌ريزي‌هاي اثربخش و متمركز را از دولت‌هاي مركزي گرفته است و به‌ناچار دولت‌ها در همه دنيا به سمت تدوين برنامه‌هاي منطقه‌اي گرايش يافته‌اند. از سوي ديگر سرعت تحولات و تغييرات در عرصه‌هاي گوناگون و اثرات اين تغييرات بر يكديگر، تدوين چشم‌انداز واحد براي سرزمين را با چالش مواجه كرده است و ضرورت آينده‌نگري و بديل انديشي را در برنامه‌ريزي‌هاي منطقه‌اي بيش‌ازپيش موردتوجه قرار داده است. در ادبيات آينده‌نگاري، رويكرد بهره‌گيري از ديدگاه‌هاي آينده‌نگر در برنامه‌ريزي منطقه‌اي، با نام «آينده‌نگاري منطقه‌اي» شناخته مي‌شود كه بيش از دو دهه از طرح آن مي‌گذرد. تحقيق حاضر تلاش دارد مدلي بومي براي پياده‌سازي اين رويكرد در ايران پيشنهاد دهد. با توجه به اقتضائات خاص برنامه‌ريزي منطقه‌اي در ايران نظير ضعف زيرساخت حقوقي برنامه و بودجه‌ريزي در سطح مناطق، ضرورت برنامه‌ريزي هنجاري مبتني بر خواسته‌هاي اعتقادي و ملي و برخي موارد ديگر، توسعه مدل بومي آينده‌نگاري با رويكرد منطقه‌اي ضرورتي اجتناب‌ناپذير است. در اين رساله پس از بررسي ادبيات مرتبط با آينده‌نگاري منطقه‌اي، تحليل علم‌سنجي ، مقايسه قابليت‌هاي مدل‌هاي مختلف، بررسي نقاط قوت و ضعف هر يك از مدل‌ها و با بهره‌گيري از رويكرد فرا تلفيق، مدل آينده‌نگاري منطقه‌اي متناسب با اقتضائات بومي توسعه داده شده است. دستاوردهاي حاصل از رويكرد فرا تلفيق و مدل پيشنهادي در معرض اظهار نظر خبرگان آمايش نيز قرار گرفته است و نتايج حاصل ارائه شده است. مدل پيشنهاد شده با نام آينده‌نگاري منطقه‌اي هنجاري متناسب با ايران شامل شش بخش اصلي تأمين زيرساخت، آماده‌سازي و چهارچوب دهي، فهم وضع موجود از طريق شناسايي پيشران‌ها و آينده‌هاي ممكن ملي، ترسيم افق و آينده مطلوب منطقه، تدوين تدابير و راهبردها و در نهايت پياده‌سازي، نظارت و ترويج مي‌شود. در ادامه، مدل مفهومي و ساختاري متناسب با سطح برنامه‌ريزي در مركز الگوي اسلامي ايراني پيشرفت از مدل توسعه‌يافته، استخراج شده است. اين كار از طريق مصاحبه‌هاي نيمه ساخت‌يافته و جلسه خبرگان با صاحب‌نظران برنامه‌ريزي و منطقه‌اي و آمايش و آينده‌نگاري در مركز الگو انجام شده است. در كنار اين دو مدل، راهنماي گام‌به‌گام ايجاد مركز آينده‌نگاري در مركز الگو ارائه شده است. اين راهنما شامل چگونگي تعريف كار، شكل‌دهي گروه آينده‌نگاري، تأمين زيرساخت‌هاي لازم، نحوه ترسيم نقشه موضوعات مورد رصد و آينده‌نگاري، ملاحظات اجرايي و در نهايت مراحل استقرار مركز آينده‌نگاري در اين مجموعه مي‌شود. مدل توسعه‌يافته آينده‌نگاري منطقه‌اي با رويكرد هنجاري مي‌تواند موجب ارتقا برنامه‌ريزي در سطح ملي و منطقه‌اي شده و همچنين به‌كارگيري مدل ويژه سازي آن براي مركز الگوي اسلامي ايراني پيشرفت مي‌تواند فرايند تكميل و ارتقا سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت را بهبود دهد.
شماره ركورد
207549
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
استاد مشاور
محمدحسين رامشت، عليرضا معيني
رشته تحصيلي
مديريت تكنولوژي گرايش انتقال تكنولوژي
استاد راهنما
محمد سعيد جبل عاملي