بررسي نگهداري مواد غذايي به وسيله پرتودهي

كارشناسي ارشد

پرتودهي مواد غذايي عبارت است از فرآيندي كه در آن، ماده‌ي غذايي در مقابل مقدار مشخصي از پرتوهاي الكترومغناطيسي، قرار داده مي‌شود. اين روش نگهداري مواد غذايي نخستين بار در سال 1905 مطرح گرديد. در اين روش پرتوهاي الكترومغناطيسي باعث از بين بردن يا غيرفعال كردن ميكروارگانيسم‌ها و حشرات، تأخير در به ثمر رسيدن ميوه‌جات و سبزي‌ها، ممانعت از جوانه زدن محصولات غده‌اي و ريشه‌اي مي‌گردد. در اين فرآيند پرتوها در مواد غذايي نفوذ نموده، دي ان اي و آر ان اي ميكروارگانيسم‌هاي موجود در مواد غذايي را تحت تأثير قرار داده و باعث تخريب آن مي‌شود. درمجموع مي‌توان گفت كه فرآيند پرتودهي عاملي مهم براي افزايش زمان ماندگاري تحت شرايط محيطي خاص، براي محصولات غذايي به شمار مي‌رود. محصولات كشاورزي به‌خصوص در دوره‌ي پس از برداشت، به دليل داشتن رطوبت زياد فسادپذير هستند و در اين دوره بخش عمده‌اي از آن‌ها (بين 5 تا 80 درصد) از بين مي‌روند. «برداشت ايمن» عنواني است كه به كاهش ضايعات و فساد در محصولات كشاورزي دلالت مي‌كنند و يكي از راه‌هاي مؤثر در تأمين غذا براي جامعه به‌حساب مي‌آيد. به‌طوركلي رايج‌ترين روش‌هاي حفظ و نگهداري مواد غذايي شامل پاستوريزاسيون، استريليزاسيون، سرد كردن، خشك‌كردن، استفاده از مواد شيميايي، فشار هايدروستاتيكي بالا، پلاسماي سرد، ميدان الكتريكي پالسي، پرتودهي و غيره مي‌باشند. استفاده از مواد شيميايي طي ساليان متمادي به‌عنوان مناسب‌ترين روش انبارداري محصولات كشاورزي مطرح بود؛ اما بررسي‌هاي دانشمندان نشان داد كه كاربرد مواد شيميايي علاوه بر خطرات زيست‌محيطي موجب ايجاد بيماري‌هاي متعدد ازجمله سرطان در مصرف‌كنندگان خواهد شد. لذا كاربرد پرتوهاي يوني‌سان (گاما، ايكس و الكترون) و غير يوني‌سان (پرتوهاي فرابنفش، امواج ماكروويو، امواج راديويي...) تحت عنوان فناوري پرتودهي، به‌عنوان روشي جديد در راستاي حفظ و نگهداري محصولات كشاورزي به‌منظور كاهش و حذف مواد شيميايي و تعيين جايگزين‌هاي مناسب مطرح‌شده است. استفاده از اين فناوري نه‌تنها ضايعات محصولات كشاورزي را به حداقل مي‌رساند، بلكه كيفيت آن‌ها را نيز در طي حمل‌ونقل، جابجايي، انبارداري و توزيع، حفظ و عمر ماندگاري آن‌ها را طولاني خواهد كرد.

205815

دانشگاه علم و صنعت ايران

شهاب نوروزيان علم

فيزيك- اپتيك و ليزر

بيژن غفاري