طراحي مجموعه مسكوني با رويكرد مسكن گام‌به‌گام در سلطان‌آباد شيراز با هدف مديريت آب در حوزه اقتصاد چرخشي (circular economy)

كارشناسي ارشد

رشد شهرنشيني با نرخ فزاينده، شهرهاي جهان را با مسائل و مشكلات متعددي روبرو كردهاست كه از جمله آن ميتوان به پيدايش و گسترش سكونتگاههاي غيررسمي و محلات حاشيهنشين، تحت عنوان چالش شهري، اشاره كرد. در ايران نيز طي شش دهه گذشته در پي همين فرآيند كه در آن مهاجرت به شهرها از نوع بيرويه و شتابان نقش محوري دارد، اين نوع سكونتگاهها بدون مجوز و خارج از برنامهريزي رسمي توسعه شهري، درون يا خارج از محدوده شهرها شكل گرفتهاند. اين مناطق به طور عمده با مشكلات بسياري در حوزههاي مختلف از جمله مسكن به صورت ساختوسازهاي غيرمجاز، خارج از استاندارد، كوچك، پرجمعيت و نابهسامان و همچنين تابآوري بسيار پايين در مواجهه با بحرانهاي طبيعي روبرو هستند. بهعلاوه وابستگي مستقيم ساكنين اينگونه سكونتگاهها به منابع محيط خود از جمله آبهاي سطحي در پي خشكساليهاي پياپي در ايران، آنها را با بحران دسترسي به آب روبرو كردهاست. بنابراين با توجه به مشكلات عديده اين محدودهها كه نزول كيفيت زندگي بخشي از شهروندان و واردآوردن آسيب فراوان به محيطزيست را در طي اين سالها بهدنبال داشته، در كنار اقداماتي محدود و بينتيجه، ضروري است كه با برنامهريزي مناسب و انجام اقدامات كاربردي به اين مسئله مهم توجه بيشتري كرده و راهكارهايي اصولي براي برونرفت از اين وضعيت پيشنهاد داد. به طور كلي هدف اين پژوهش ارائه راهبردهايي به عنوان توسعه گامبهگام جهت ساماندهي و ارتقاء همهجانبه وضعيت مسكن قشر كمدرآمد روستاي سلطانآباد شهر شيراز ميباشد و به دنبال ارائه راهحلي جهت رفع يكي از مهمترين نياز اساسي ساكنين، در پي محقق شدن پارادايم اقتصاد چرخشي در حوزه مديريت آب در اين منطقه خشك، بتوان در راستاي بهبود وضعيت كالبدي، اجتماعي، اقتصادي و زيستمحيطي اين منطقه گامي به سوي توسعهي پايدار اين روستا برداشت. لذا در اين پژوهش ابتدا با بهرهگيري از روش تحليل محتوا، اطلاعات به دست آمده از منابع متعدد در زمينهي موضوع تحقيق به صورت كيفي تحليل شده تا مولفههاي موثر در طراحي استخراج شود. سپس در بخش شبيهسازي سعي شده با كمك پلاگين شبيهساز Rainwater+ در نرم‌افزار rhino ضمن انجام محاسبات كمي مربوط به حجم رواناب منطقه مورد مطالعه، استراتژيهاي مناسب مديريت آب باران روستا با ارزيابي آلترناتيوهاي مختلف ارائه گردد. همچنين با بيان فرصتهاي استفاده مجدد از آب خاكستري و برشمردن مزيتهاي اجتماعي، اقتصادي و محيطزيستي اين استراتژيها به صورتهاي مختلف، چگونگي محقق شدن الگوي اقتصاد چرخشي در روستا نشان داده ميشود. يافتههاي اين مطالعه نشان ميدهد كه اجراي سناريوي پيشنهادي نه تنها در مديريت صحيح رواناب حاصل از بارندگي موثر است، بلكه ميتوان از آب باران ذخيره شده توسط اين روش نيز براي دستيابي به اهداف مختلف استفاده نمود. بنابراين تقاضاي آب مردم سلطانآباد كاهش يافته در حالي كه با توجه به مزايايي كه از جنبههاي مختلف حاصل ميگردد، استفاده از باران جمعآوري شده براي آنها توجيهپذير است. در نهايت نيز با بهرهگيري از نتايج و اصول به دست آمده از پژوهش نظري جهت ساخت مسكن گامبهگام و پيشنهاد روشهاي مناسب مديريت آب باران با توجه به محل قرارگيري سايت انتخابي در روستا، به طراحي مجموعه مسكوني با اين رويكردها پرداخته ميشود.

205062

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري-معماري

مهدي خاك زند، محسن فيضي