طراحي مدل مكان‌يابي تاب‌آور براي صنايع فولاد ايران با در نظر گرفتن رويكرد پايداري

كارشناسي ارشد

استفاده از فولاد و محصولات فولادي بي‌شك از بنيادي‌ترين نيازهاي بشر در راستاي تامين وسايل اوليه زندگي از يك سو و رفع نياز به واردات و استفاده از مزيت صادراتي براي دولت‌ها يا توسعه زيرساخت‌ها از سوي ديگر است. امروز با توجه به اينكه صنعت فولاد در طبقه صنايع آلاينده قرار مي‌گيرد لزوم توجه به مسائل زيست‌محيطي در اين صنعت از الزامات قوانين و مقررات دولتي است. از اين موضوع نيز نمي‌توان غافل شد كه صنعت فولاد يكي از صنايع با نرخ اشتغال بالايي است. در نظر‌گيري اين مسائل اقتصادي، زيست‌محيطي و اجتماعي در كنار هم وجود رويكرد پايداري در مدل را امري ضروري تلقي مي‌كند. با توجه به اينكه صنعت فولاد جز بنگاه‌هاي اقتصادي با تقاضا بالايي است و توليد و احداث كارخانه فولادي بر اساس شرايط بازار و توجيه اقتصادي صورت مي‌گيرد در نظر گرفتن عدم قطعيت در تقاضا و نوسانات آن موضوعي منطقي است. اين موضوع از اين نظر قابل اهميت است كه در صورت ضرورت به احداث يك يا چند واحدهاي فولادسازي در سطح جغرافيايي خاص برنامه‌ريزي جهت مكانيابي اين صنايع و تخصيص تقاضا به آنها بايد به گونه‌اي صورت پذيرد كه در صورت تغيير تقاضا بتوان با همان تعداد و در همان مكان به تقاضاها به اقتصادي‌ترين شكل ممكن پاسخ داد. در اين پژوهش يك مدل رياضي براي طراحي مدل مكانيابي تاب‌آور براي صنعت فولاد ايران با در نظر گرفتن رويكرد پايداري پرداخته شده است. تاب‌آوري در اينجا به مفهوم علمي آن نيست و صرفاً به معني مقاومت در برابر اختلالات است. اجزاء مدل پيشنهادي شامل: تامين‌كننده، توليدكننده و توليدكننده سطح پايين به عنوان مشتري است. مدل حاضر سعي در انتخاب بهينه تعداد و مكان كارخانه توليد فولاد خام هم به لحاظ كيفي و كمي بصورت تركيبي دارد. اين مدل بصورت يك برنامه‌ريزي خطي عدد صحيح مختلط چند‌هدفه ارائه مي‌گردد كه داراي سه تابع هدف است. تابع هدف اول سعي در حداقل‌كردن هزينه‌هاي لجستيك و توليد، تابع هدف دوم سعي در حداكثر‌سازي امتياز كيفي مكان منتخب نهايي و تابع هدف سوم سعي در حداكثر‌سازي راندمان خطوط توليد محصول دارد. اين مدل داراي يك دوره زماني، چندمحصولي و داراي يك مد حمل و نقل است. در اين مدل تقاضا غيرقطعي است، كه بوسيله روش‌هاي استوار‌سازي سعي در ايجاد تاب‌آوري در مدل در برابر اختلالات ناشي از نوسانات تقاضا دارد. نتايج نشان مي‌دهد كه مدل تحت سناريو‌ها مختلف تاب‌آور است و مي‌تواند به نوسان تقاضا پاسخ بدهد.

196596

دانشگاه علم و صنعت ايران

محمد سعيد جبل عاملي

مهندسي صنايع

احمد ماكويي