برنامه¬ ريزي راهبردي براي توسعه رمزارزها در نظام بانكي كشور

كارشناسي ارشد

پول از جمله‌ي عناصر زندگي بشر است كه در زمان¬هاي مختلف، اشكال متفاوتي از آن رايج بوده است. يكي از انواع دارايي¬هاي ديجيتال كه اصطلاح پول به آن¬ها اطلاق شده و در سال¬هاي اخير پا به عر¬صه¬ي ظهور نهاده¬اند، رمزارزها هستند. ظهور و گسترش فناوري بلاك¬چين، ارزهاي رمزنگاري شده¬اي هم¬چون بيت¬كوين و رمزارزهاي پايدار، بسياري از بانك¬هاي مركزي را در سراسر دنيا، به انجام پژوهش¬ها و پروژه-هايي براي صدور ارز ديجيتال سوق داده است. در ايران نيز، مطالعاتي در اين حوزه توسط سازمان¬هاي مربوطه در حال انجام است. هدف از انجام اين پژوهش، تدوين راهبردهاي به كارگيري رمزارز ملي در سيستم بانكي مي¬باشد. براي جمع آوري داده¬ها، پس از مطالعات كتابخانه¬اي، با تعدادي از صاحب¬نظران حوزه رمزارز و بلاك¬چين، مديران بانكي، اساتيد دانشگاه و كارشناسان اقتصادي در مورد نقاط قوت و ضعف سيستم بانكي و فرصت¬ها و تهديدات پيش¬روي آن، مصاحبه شد. براساس نتايج حاصل از مصاحبه، پرسش¬نامه¬اي متشكل از چهار بخش مذكور تدوين و توسط اعضاي نمونه آماري تكميل شد. روايي پرسش¬نامه براساس نظر خبرگان و پايايي آن طبق نرم افزارSPSS و آزمون آلفاي گرونباخ تأييد شد. از آزمون فريدمن براي اولويت¬بندي مهم¬ترين عوامل داخلي و خارجي استفاده شد. براساس نتايج بدست آمده، حركت سيستم بانكي از حالت سنتي به سمت بانكداري ديجيتال، داراي بالاترين اهميت و نوآوري در ارائه خدمات و محصولات داراي پايين¬ترين اهميت در بين نقاط قوت سيستم بانكي هستند. ارتباط بسيار محدود با شبكه بانكي بين المللي و محدوديت در انجام برخي فعاليت¬هاي بانكي به علت تحريم¬ها، داراي بالاترين اهميت و حضور بانك¬ها در بازارهاي سفته بازي مانند طلا، ارز، املاك، به جاي سرمايه-گذاري و هدايت صحيح نقدينگي در بخش¬هاي مولد اقتصادي داراي پايين¬ترين اهميت در بين نقاط ضعف سيستم بانكي هستند. امكان افزايش شفافيت در سيستم مالي، پراهميت¬ترين فرصت پيش روي سيستم بانكي و جلوگيري از جعل پول و ساير اسناد ديجيتالي شده كم اهميت¬ترين عوامل هستند. در مجموعه تهديدات پيش روي سيستم بانكي، تغيير مدل كسب و كار بانك¬ها در اثر توسعه رمز ارز ملي و كاهش نياز به شعب بانكي متعدد، كاهش پرسنل و حذف بعضي مشاغل مرتبط، داراي بالاترين رتبه و امكان روي آوري و استقبال هر چه بيشتر جامعه از ارزهاي رمزنگاري شده رايج و امكان از دست رفتن حكمراني پولي در كشور در صورت عدم توسعه رمزارز ملي، داراي پايين¬ترين رتبه هستند. براساس امتياز نهايي حاصل از ماتريس عوامل داخلي و خارجي، توسعه رمزارز ملي در سيستم بانكي كشور، در موقعيت (WO) قرار دارد. با استفاده از ماتريسSWOT چهار مجموعه راهبرد تهاجمي، تدافعي، محافظه¬كارانه و رقابتي با نظر خبرگان تدوين شد. با تلفيق راهبردهاي استخراج شده، در نهايت 9 راهبرد كلي تدوين و براساس نظر خبرگان و با استفاده از مقايسات زوجي، به ترتيب اهميت، اولويت¬بندي شدند. بر اين اساس، راهبرد انتشار رمزارز ملي بر بستر بلاك¬چين داخلي توسط بانك مركزي با پشتوانه پول ملي، طلا و ذخاير خارجي آن و با مشاركت بانك¬هاي تجاري، مهم¬ترين راهبرد است و انتشار و گسترش رمزارز معتبر، مورد قبول و مشترك با همسايگان و بزرگترين شركاي تجاري ايران بر بستر بلاك¬چين مشترك جهت تسهيل و تسريع مبادلات پولي في مابين و كاهش وابستگي به سوئيفت، به عنوان كم اهميت ترين راهبرد انتخاب شده است.

196374

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر اصغر ابوالحسني هستياني

مديريت فناوري اطلاعات

دكتر محمد فتحيان