حفاظت پويا از بافت تاريخي و نقش آن در توسعه شهري(مورد پژوهش : بافت تاريخي اودلاجان تهران)

دكترا

حفاظت پويا از بافت تاريخي و نقش آن در توسعه شهري جچكيدهبافت تاريخي شهرهاي ايران داراي نظامي همگن، متشكل از ساختارهاي كالبدي و غيركالبدي (فرهنگي، اجتماعي و...)بودهاست؛ كه ارتقاي آن، مرهون تعامل بين اين ساختارهامي باشد.بررسي نقش و ويژگيهاي هريك، مي تواند منجر به تقويت نظام "حفاظت از بافت تاريخي با رويكرد پويا"گرددو دراين امرتاثيراساسيداشتهباشد. تغييرات سريع و لجامگسيختهشهرها و گسترشفيزيكي آنها، به ويژه از دهه1340ه.ش،موجببرهم خوردن نظم، تعادل و استمرار تاريخي در ساختارهاي اصيل شهرهاي ايران گرديده است.كمتوجهي به بافت تاريخي و غفلت از توانمندي ها و داراييهاي ارزشمند آن، بافت تاريخي را از جرگه حيات فعال و سرزنده خارج نموده ومع لات بسياري را موجب گشتهاست. بر اين اساس،"حفاظت پويا"از بافت تاريخي؛و توسعه برمبناي اين حفاظت،تحت عنوان"توسعه حفاظت محور"با رويكرد پويا،به منظور قابل زيست و سامانمند نمودن محيط و ارتقاي كيفيت زندگي و منزلت فرهنگي اجتماعي، با استفاده از دارايي هاي موجود در شهرهاي تاريخي ايران، موضوعيت مييابد. در نظام توسعه برمبناي "حفاظت پويا"از دارايي ها و ظرفيت هاي موجود و استفاده دوباره از آن، متناسب با زندگي جديد(توسعه حفاظت محور)، هماهنگ با مباني"توسعه پايدار"، براساس الگوهاي اصيل و هماهنگ با روح زمانه، امري ضروريست. با همسويي و مشاركت ساكنين بافت تاريخي، مالكين ابنيه، مديريت شهري و نهادهاي اجرايي مرتبط، مي توان از روند فرسايشي بافت تاريخي در ابعاد گوناگون جلوگيري به عمل آورده و وحدت، يكپارچگي، پايداري و تعادل ف اي شهري را ت مين نمود. اين امر موجب بازگرداندن بافت تاريخي شهري به چرخه حيات گشته، استمرار و تداوم زندگي را در آن، ميسر مي گرداند. در اكثر تجارب جهاني، نيز با تاكيد بر ارتباط بين مقوله "حفاظت"و "توسعه"،توجهات معطو به دارايي هاي بافتهاي تاريخي و توسعهايي است كه ميتواند "از درون"، اتفاق بيفتد. پرسشاين است كه "حفاظت پويا"از بافت تاريخي شهرهاي ايران و توسعه، برمبناي آن، از چه ويژگي هايي برخوردار است؛ و"حفاظت پويا"، ايفاگر چه نقشي در"توسعهحفاظت محور"است ؟ هد عمده اين رساله، تدقيق مفهوم "حفاظت پويا"و "توسعه حفاظت محور"براي استفاده از آن در ادبيات حفاظت و احياي بافت هاي تاريخي ضمن توجه به زمينه، ارزشهاو مفاهيممربو ه،همچنين يافتن عمده ترين مولفه هاي تاثيرگذار بر مقوله ي "حفاظت پويا"و دست يابي به راهبردهايي در اين زمينه است .دراين راستا، با بهرهگيري از شيوه پژوهش تحليل محتوا با رويكرد كيفي، با شيوه دادهپردازي توصيفي تحليلي، در بعد نظر(منابع مكتوب، آراي صاحبنظرانامر، منشورها و بيانيه هاي جهاني مرتبط) و در بعد عمل(تجارب داخلي و جهاني پيشقراولو تأثيرگذاردر باب حفاظت و احياي بافت هاي تاريخي)، مباني نظري موجود و نتايج اجرايي اين مباني با روش بررسي تفسيري تاريخي، محك زده شده است. بافت تاريخي اودلاجان، به عنوان بخشي از هويت تاريخي شهرتهران،نمونه موردي پژوهش حاضر است.دست آورد اين پژوهش، تدقيقمفهوم "حفاظت پويا"و "توسعه حفاظت محور"بارويكرد پويا،واژگان مغفول ماندهدر ادبيات حفاظت و احياي بافت هاي تاريخي ايران؛ همچنين، ارائه ويژگي ها واستخراج مؤلفههايبنيادين"حفاظت پويا"از بافت تاريخيشهرهاي ايران؛ وحصول با اهميت ترين مؤلفههاي مغفول مانده در اين حوزه؛ و با ياري جستن از اين شاخص ها،نيل به راهبردهاي مرتبط با امر"حفاظت پويا"از بافت هاي تاريخي؛ كهدر صورت توجه و بهكارگيري،مكمل روشهاي پيشين در اين حوزه، خواهد بود."حفاظت پويا"از بافت تاريخيبه عنوان نظريه اصلي پژوهش؛ وهمچنين،توسعه شهري برمبناياين حفاظت، تحت عنوان"توسعه حفاظت محور"با رويكرد پويا،به عنوان نگرش نويندرسيرتحول نگرش هاي حفاظت وتوسعه بارويكرد يكپارچه، قابل تاكيد است.

196150

دانشگاه علم و صنعت ايران

شهرسازي

دكتر مصطفي بهزادفر - سيد عبدالهادي دانشپور