عنوان
بررسي تغييرات غلظت كلروفيل-آ با استفاده از سنجش از دور و تعيين مناطق مستعد شكوفايي مضر جلبكي با استفاده از دما در خليج‌فارس و درياي عمان
نويسنده اصلي
سينا منصوري
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
فيتوپلانكتون‌ها يا جلبك‌هاي ميكروسكوپي معلق در سطح بالاي آب دريا‌ها، درياچه‌ها و اقيانوس‌ها با جذب نور خورشيد فتوسنتز كرده و با تغذيه از مواد فسفردار و نيترات‌دار و دماي مناسب منحصر به فرد خود، زندگي مي‌كنند. حال اگر اين شرايط بيش از حدود يك ماه فراهم شوند يا مواد مغذي با غلظت بالا مهيا باشند (به شرط فراهم شدن دماي مناسب و نور) اين فيتوپلانكتون‌ها انفجار گونه رشد مي‌كنند و در اصطلاح به شكوفايي مي‌رسند. پس از شكوفايي جلبك‌ها، اكسيژن محلول در آب كاهش مي‌يابد و برخي مواد سمي از فيتوپلانكتون‌ها ترشح مي‌شوند كه حيات و سلامتي انسان و آبزيان را تهديد مي‌كنند و زيان اقتصادي به انسان وارد مي‌كنند. با بررسي غلظت كلروفيل-آ كه در فيتوپلانكتون‌ها وجود دارد و دماي سطح آب، مي‌توان پديده‌ي شكوفايي جلبكي مضر را مطالعه كرد. در اين تحقيق با استفاده از سنجش از دور توسط سنجنده‌ي موديس، غلظت كلروفيل-آ و دماي سطح آب از سال 2004 الي 2019 در خليج‌فارس، درياي عمان و شمال درياي عرب بررسي شده است. طبق نتايج بدست آمده دماي سطح در غرب و شمال غرب خليج‌فارس حدود 17 درجه‌ي سانتي‌گراد در طول سال تغيير مي‌كند. دماي 35 درجه سانتي‌گراد تابستان و 17 درجه سانتي‌گراد زمستان فيتوپلانكتون‌ها را از بين مي‌برد و با مهيا شدن شرايط دما در محدوده‌ي 24 درجه سانتي‌گراد در مدت كوتاه يك ماهه و حتي مهيا شدن مواد مغذي، فيتوپلانكتون‌ها فرصت براي احيا و شكوفايي پيدا نمي‌كنند. بنابراين فيتوپلانكتون‌ها احتياج به منطقه‌اي با انحراف معيار دماي كم دارند. از طرفي در شكوفايي‌هاي رخداده يك جبهه‌ي دماي سرد با دماي حدود يك تا دو درجه كمتر نسبت به اطراف خود در محل شروع شكوفايي وجود داشته، اين جبهه‌ي دما منجر به فراجوشي شده و مواد مغذي را از بستر دريا وارد ستون آب مي‌كند و يا در مناطق ساحلي با آشفتگي جريان وارد ستون آب مي‌شوند. همه‌ي شكوفايي‌ها در دماي 24 درجه سانتي‌گراد اتفاق افتاده‌اند و با بيشتر يا كمتر شدن دما، غلظت كلروفيل-آ كاهش يافته است. در نتيجه 3 عامل مهم براي شكوفايي جلبكي مضر در اين منطقه بدست آمده است كه عبارتند از: انحراف معيار متوسط دماي ماهانه، كمتر از 4 درجه سانتي‌گراد در طول سال؛ تشكيل جبهه‌ي دماي آب سرد (فراجوشي)؛ دماي سطح حدود 24 درجه سانتي‌گراد. همچنين مناطق مستعد شكوفايي را با توجه به نسبت مهيا بودن 3 شرط قيد شده و تعداد دفعات شكوفايي‌هاي اتفاق افتاده از سال 2004 الي 2019 در 4 دسته به ترتيب از پر ريسك‌ترين به كم ريسك‌ترين عبارتند از: ساحل جنوب‌غرب كشور پاكستان تا شرق سواحل مكران و شرق كشور عمان؛ ساحل شمال كشور عمان، غرب سواحل مكران و ميانه‌ي شمال درياي عرب؛ سواحل غرب درياي عمان و شرق خليج‌فارس در محدوده‌ي تنگه‌ي هرمز و حد فاصل جزيره‌ي قشم تا سواحل شمال شرق امارات؛ سواحل شمال خليج‌فارس در سواحل ايران، از غرب جزيره‌ي قشم تا نزديكي جزيره‌ي نخيلو در جنوب استان بوشهر.
شماره ركورد
196020
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
استاد مشاور
دكتر فريدون عوفي
رشته تحصيلي
مهندسي عمران- مهندسي سواحل بنادر و سازه هاي دريايي
استاد راهنما
دكتر سيد مصطفي سيادت موسوي- دكتر برات مجردي