طراحي مجموعه مسكوني در بافت فرسوده اوين با رويكرد افزايش پايداري اجتماعي

كارشناسي ارشد

در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ، ﻧﻮﺳﺎزي ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﻓﺮﺳﻮده ﺷﻬﺮي ﭼﺎﻟﺸﻲ ﻣﻬﻢ ﻓﺮاروي ﻣﺪﻳﺮان، ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰان ﺷﻬﺮي ﺑﻮده اﺳﺖ؛ آنچه بايد همواره مورد نظر باشد اين است كه مداخله در بافت هاي شهري امري كاملا اجتماعي است و با فرهنگ جامعه در ارتباط است. پژوهشگران و برنامه ريزان راهبردهاي متعددي را در زمينه نوسازي و بازسازي بافت هاي فرسوده مطرح ساخته اند، اما اين راهكارها به دلايل مختلفي نتوانستند با موفقيت روبه رو شوند. بافت هاي فرسوده شهري، بستري براي بروز بسياري از ناهنجاري هايي مي باشد كه ريشه در ناپايداري اجتماعي دارد. به همين دليل، نوسازي و مداخله در بافت هاي فرسوده بايد با رعايت مجموعه اي از مؤلفه هاي پايداري اجتماعي صورت گيرد تا به يك طراحي پايدار منتج شود. اين پژوهش با هدف دستيابي به مهم ترين مولفه هاي موثر بر پايداري اجتماعي در بافت فرسوده، به بررسي موانع و چگونگي اثرگذاري آن ها بر نوسازي اين بافت ها پرداخته است. جهت شروع تحقيقات، از طريق ابزار كتابخانه اي به جمع آوري اطلاعات پيرامون موضوع در كتب منتشر شده، مقالات، پايان نامه ها، گزارش هاي تحقيق و ... در حوزه هاي مختلف اقدام شد. طبق يك مرور سيستماتيك در چندين مرحله، 126 منبع مرتبط با بافت فرسوده در پژوهش هاي داخلي و خارجي يافت شد. سپس به منظور منظم كردن اطلاعات به دست آمده با استفاده از روش تحليل محتوا به كدگذاري مولفه ها در هر كدام از منابع پرداخته شد. در ادامه ساختاري براي دسته بندي مولفه ها پيشنهاد شد كه شامل نه دسته كلي به نام هاي “اجتماعي-فرهنگي”، “كاركردي”، “معنايي”، “اقتصادي”، “حقوقي”، “مديريتي”، “زيست محيطي”، “زيرساختي” و “كالبدي” مي باشد در مرحله بعد به منظور اعتبارسنجي مولفه هاي استخراج شده نياز به بهره گيري از تكنيك دلفي و ارايه پرسشنامه به صاحبنظران و متخصصان حوزه معماري مسكن و شهرسازي بود، در نهايت 55 مولفه تاثيرگذار در بافت فرسوده به ترتيب اولويت آن ها مشخص گرديدند. سپس با استفاده از جدول هدف-محتوا، ميزان تاثيرگذاري مولفه هاي موثر بر پايداري اجتماعي سنجيده شد. يافته هاي پژوهش نشان داد از ميان عوامل متعدد تاثيرگذار بر پايداري اجتماعي در بافت فرسوده، نه عامل از اهميت ويژه اي برخوردارند، و جهت ارتقاي پايداري اجتماعي در اين بافت ها بايستي به اين عوامل اهميت بيشتري داده شود. مولفه هاي “حس تعلق”، “عرصه هاي سواره و پياده”، “ارزش زمين”، “مشاركت مردمي”، “امكانات و خدمات موجود در بافت”، “فضاي سبز”، “امنيت”، “كيفيت ساختمان ها”، “سرزندگي” و “حفظ ارزش هاي ماندگار” به ترتيب مهم ترين مولفه هاي موثر بر افزايش پايداري اجتماعي در بافت هاي فرسوده برگزيده شدند.

195779

دانشگاه علم و صنعت ايران

ندا سادات صحراگرد منفرد

مهندسي معماري- گرايش مسكن

سيد عباس يزدانفر