ارزيابي و ساماندهي مراكز شهري مبتني بر رويكرد توسعه حمل‌ونقل محور (موردكاوي: اراضي عباس‌آباد تهران)

كارشناسي ارشد

موضوع توسعه مراكز شهري از موضوعات بحث برانگيز در برنامه‌ريزي شهر است و ساماندهي اين مراكز به علت تاثير بسيار بر ابعاد مختلف كالبدي، اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي شهر بايد در اولويت باشد. اراضي عباس‌آباد يكي از مراكز شهري در قلب تهران است كه در طول تاريخ برنامه‌ريزي ايران همواره مورد توجه برنامه‌ريزان بوده است و چندين طرح تفصيلي و جامع براي آن تهيه شده است. ارزيابي شبكه دسترسي و حمل‌ونقل عمومي اين محدوده با توجه به كاربري‌هاي واقع در آن همچون وزارت راه و شهرسازي، ساختمان مركزي راه آهن، مصلي امام خميني، بوستان طالقاني و باغ كتاب تهران، موضوعي است كه با توجه به موقعيت محدوده از اهميت زيادي برخوردار است. چالش مورد توجه در اين اراضي وجود كاربري‌هاي شاخص اداري و تفريحي است كه روزانه جمعيت زيادي را به اين محدوده جذب مي‌كنند و نيازمند شبكه حمل‌ونقل عمومي يكپارچه و با ظرفيت بالا هستند. يكي از رويكردهاي مطرح توسعه شهري در اين زمينه رويكرد توسعه حمل‌ونقل محور است. هدف نهايي اين مطالعه ارزيابي نحوه استفاده از اراضي عباس‌آباد در چارچوب رويكرد توسعه حمل‌ونقل محور و سپس ساماندهي اين محدوده است. اهداف فرعي پژوهش نيز شامل دستيابي به روشي براي سنجش توسعه حمل‌ونقل محور در مراكز شهري، ارزيابي چگونگي دسترسي به كاربري‌هاي واقع شده در اراضي عباس‌آباد، شناسايي ضعف‌هاي موجود از منظر رويكرد توسعه حمل‌ونقل محور و در نهايت بهبود آن‌ها هستند. ماهيت اين پژوهش با توجه به هدف و موضوع، كاربردي و ارزيابي است و با رويكرد كمي به سنجش و بررسي موضوع مي‌پردازد. به اين منظور، شاخص‌هاي استخراج شده، در سه منطقه 3، 6 و 7 شهرداري در اراضي عباس‌آباد بررسي و مقايسه شده و از شيوه‌هاي گردآوري اسنادي، مطالعات كتابخانه‌اي، مطالعات ميداني و پرسش‌نامه استفاده شده است. همچنين براي تحليل اطلاعات از روش تحليل سلسله مراتبي (AHP) با استفاده از نرم افزار Expert choice استفاده شده است. در نهايت به منظور بهبود وضعيت ارزيابي شده برمبناي اصول توسعه حمل و نقل محور ، با توجه به فرآيند چشم اندازسازي اورگون به تدوين اقدامات و پيشنهادات عيني و عملي پرداخته شده است. با توجه به شناسايي شاخص‌هاي عام در مطالعات نظري و استخراج شاخص‌هاي خاص از آنها نسبت به موضوع پژوهش و نمونه مطالعاتي، چهار معيار طراحي، تراكم، تنوع و دسترسي در سه منطقه مذكور 3، 6 و 7 در محدوده اراضي عباس‌آباد بررسي شده اند. نتايج پژوهش در دو سطح بندي كلِ اراضي عباس‌آباد و سه منطقه ارائه شده اند. بررسي‌ها در سطح كلِ محدوده نشان مي‌دهد كه ضعف عمده‌ي آن در سطح پوشش دسترسي به حمل‌ونقل عمومي و تنوع گونه‌هاي حمل‌ونقل عمومي است؛ به طوري كه تنها 20 درصد سطح محدوده به مترو و 15 درصد آن به BRT دسترسي دارد. علاوه بر اين، در عين وجود مسيرهاي مشخص پياده در شمال منطقه، اراضي عباس‌آباد نيازمند شبكه‌اي يكپارچه براي عابر پياده و دوچرخه است. در سطح سه منطقه نيز بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه محدوده اداري واقع در منطقه 6 شامل كاربري‌هاي شاخص اداري از جمله وزارت راه‌وشهرسازي، ساختمان مركزي راه‌آهن و استانداري تهران به هيچ كدام از اين دو مُد حمل‌ونقل عمومي دسترسي ندارند. در منطقه 7 ضعف عمده نبود فضاي سبز و باز عمومي است و منطقه 3 نيز به علت مساحت زياد در بسياري از معيارها با چالش روبه‌رو است.

195536

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه‌ريزي شهري

دكتر رضا خيرالدين