ارائه‌ي راهكارهايي براي استحكام‌بخشي گنبدخانه‌ي مسجد جامع قزوين

كارشناسي ارشد

چكيده طبق مطالعات و مدارك باستانشناسي موجود، مسجد كبير يا جامع قزوين با گنبدي به بلنداي 22 متري از تيزه تا كف زمين و دهانه‌ي 15 متري، كهن‌ترين نمونه‌ي مساجد جماعت ايران و شهر قزوين محسوب مي‌شود. گنبدخانه‌ي اين بناي ارزشمند دچار آسيب‌هاي ساختاري جدي شده است. بنابراين با توجه به اصالت بنا، بعنوان مطالعه موردي انتخاب شده تا در كنار ريشه يابي اصولي سرچشمه‌ي آسيب‌ها، پايداري و آسيب‌پذيري گنبد يك پوسته‌ي مسجد جامع قزوين شناسايي و مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. و به اين ترتيب با بررسي نتايج حاصل شده، راه براي انتخاب طرح مرمت‌هاي پيشنهادي براي حفاظت از اين گنبد تاريخي ارزشمند هموار گردد. اين بنا در محله‌ي دباغان، حاشيه‌ي غربي خيابان سپه يا شهداي كنوني قزوين به دستور هارون‌الرشيد خليفه‌ي عباسي ساخته شده و در زمان سلجوقيان تكميل و گسترش يافته است. اين پروژه در پنج فصل نگارش شده است. ابتدا در فصل اول موضوع تحقيق به اختصار ذكر شده و در ادامه اهميت، اهداف، فرضيات، قلمرو و روش‌هاي كاربردي تحقيق مزبور بيان شده است. در فصل دوم تعاريف، منابع نظري تحقيق و پژوهش‌هاي پيشين اين حوزه بررسي شده و نتايج مطالعات مزبور ارائه شده است. در فصل سوم ابتدا روش تحقيق رساله و علت انتخاب آن بيان شده است. سپس به بافت پيرامون و بستر مسجد جامع قزوين پرداخته و ساختار سازه‌اي گنبدخانه‌ي يك‌پوسته‌ا‌ي مسجد مزبور معرفي شده‌است. همچنين نقشه‌هاي گنبدخانه ارائه شده و مدلسازي بنا بعد از اجراي اتوكد به مقياس واقعي، در نرم افزار ساليدوركز انجام گرفته است. سپس مدلسازي مزبور به كمك نرم افزار انسيس مش‌بندي شده است. در فصل چهارم به منظور شبيه‌سازي خسارات سازه‌اي گنبدخانه‌ي مسجد جامع قزوين، به (تحليل خطي و غير خطي) آسيب‌شناسي محاسباتي بنا به كمك نرم افزار انسيس و روش اجزاء محدود پرداخته و از نظر دو نوع آناليز استاتيكي و مودال بررسي و نتايج به دست آمده از آناليز ذكر شده است. همچنين آسيب شناسي بنا از دو بُعد سنتي و عددي بررسي و نقاط آسيب‌پذير و مستعد شكست بنا، معرفي شده است. در فصل پنجم با توجه به نتايج بدست آمده طرح مرمت‌هاي پيشنهادي جهت دفع رطوبت از بنا، تقويت بدنه و تكيه‌گاه گنبد و... براي استحام بخشي و حفاظت گنبدخانه‌ي تاريخي مسجد جامع قزوين ارائه شده است. واژه‌هاي كليدي: روش اجزاء محدود. المان محدود (انسيس). مستندسازي سه‌بعدي. گنبد يك پوسته. طرح مرمت گنبدخانه‌ي مسجد جامع كبير قزوين.

195527

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندس سيد مهدي موسوي

مرمت و احياء بافت‌ها و بناهاي تاريخي - حفاظت و مرمت ميراث معماري

دكتر غلامحسين معماريان