ارائـه روشي براي ارزيـابي عوامـل مؤثر بر ايمنـي ترافيـك استان هاي كشور با ملاحظه تاريخچه زماني

دكتري تخصصي

طي سال¬هاي 1384 تا 1394، كشور ايران شاهد كاهش 3/41 درصديِ فراواني فوتي¬ها و افزايش 1/11 درصدي فراواني مصدومان ناشي از حوادث ترافيكي بوده¬است. فراواني فوتي¬ها و مصدومان مي¬تواند تحت تأثير متغيرهاي مختلفي باشد. شناسايي اين عوامل، ابزاري ضروري براي بهبود برنامه¬ها و سياست-هاي مديريت ايمني ترافيك در استان¬هاي كشور است. از سوي ديگر، دانستن اين¬كه كدام¬يك از برنامه-هاي اجراشده در جهت بهبود ايمني ترافيكِ استان¬ها نتيجه مثبتي داشته، موضوعي مهم براي سرمايه-گذاري¬هاي آينده در زمينه بهبود ايمني ترافيك است. اين موضوع در گام اول مستلزم ارزيابي روند بهبود ايمني استان¬ها مي¬باشد. بر اين اساس، اين مطالعه، دو هدف اصلي را دنبال مي¬كند: 1) شناسايي عوامل مرتبط با فراواني فوتي¬ها و مصدومان ترافيكي استان¬هاي كشور؛ و 2) ارزيابي روند بهبود ايمني ترافيك استان¬هاي كشور طي يك دوره زماني.براي تحقق هدف اول، يك مدل دوجمله¬اي بيزين فضايي با اثرات تصادفي براي مدل¬سازي همزمانِ فراواني فوتي¬ها و مصدومان استان¬هاي ايران توسعه داده شد؛ تا از اين طريق بتوان اثرات مربوط به ناهمگني پنهان به¬دليل 1) همزماني ميان فراواني فوتي¬ها و مصدومان، 2) ويژگي¬هاي مختص هر استان، و 3) همبستگي فضايي ميان استان¬هاي همسايه، در مدل¬سازي لحاظ گردد.سپس، روند بهبود ايمنيِ استان¬ها طي سال¬هاي 1384 الي 1394 مورد ارزيابي قرار گرفت. براي اين منظور، ابتدا يك مدل پانل توسعه داده شد تا از اين طريق بتوان سطح ايمني موردانتظار براي هر استان در هر سال، برآورد گردد. سپس، «سطح ايمني مورد انتظار براي هر استان» با «سطح ايمني مشاهده¬شده» مقايسه شده و استان¬هاي با بهترين و ضعيف¬ترين روند در زمينه بهبودايمني شناسايي شدند.نتايج نشان داد كه فراواني موردانتظار براي فوتي¬ها رابطه منفي با فراواني موردانتظار براي مصدوميت¬ها (و بالعكس) دارند. همچنين، اثرات مختص استان¬ها و نيز اثرات مربوط به همبستگي فضايي نيز معنادار بودند. سوخت مصرف¬شده و نيز نسبت گازوئيل مصرف¬شده به كل سوخت مصرفي، رابطه مثبتي با فراواني فوتي¬ها و مصدومان دارند. به¬علاوه، تعداد نقاط حادثه¬خيز اصلاح¬شده و نيز تعداد دوربين¬هاي كنترل سرعت نصب-شده در جاده¬ها نيز تاثير معناداري بر كاهش فوتي¬ها و مصدومان ترافيكي دارد. بر اين اساس، اصلاح نقاط حادثه¬خيز و نيز نصب دوربين¬هاي كنترل سرعت در مكان¬هاي مناسب مي¬تواند از جمله اقدامات موثر بر بهبود ايمني استان¬ها باشد.در پايان، ارزيابي روند بهبود ايمني ترافيك طي بازه زماني 11 ساله حاكي از وجود تفاوت¬ فراوان ميان در روند بهبود ايمني ترافيك استان¬هاي كشور طي اين بازه زماني است.

195409

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي برنامه ريزي حمل و نقل

دكتر علي توكلي كاشاني