تعيين سرعت و جهت جريانات بزرگ مقياس در درياي خزر با استفاده از مدل سازي و سنجش از دور

كارشناسي ارشد

سنجش از دور در سال¬هاي اخير براي تحقيقات دريايي براي كاربردهاي مختلفي با موفقيت به كار گرفته شده است. به دليل سختي حضور در محل و برداشت داده¬هاي مستمر به¬صورت ميداني در شرايط جوي نامناسب و وجود خطا در دستگاه¬هاي اندازه¬گيري جريان، روش سنجش از دور كمك شاياني به مهندسان و دانشمندان براي شناسايي جريانات و ديناميك دريا مي¬كند. از طرفي درياي خزر يك ناحيه بسته است كه جزرومد اندكي دارد و جريان¬هاي سطحي آب ناشي از باد و چگالي و نوعا از نوع امواج بلند است. در اين پژوهش جريان¬هاي ژئوستروفيك سطحي درياي خزر با استفاده از دو روش مدل¬سازي عددي (MIKE 21: Flow Model FM) و روش سنجش از دور براي سال¬هاي 2018 و 2019 ميلادي به دست آمد. در روش سنجش از دور از ماهواره سنتينل-3 استفاده شدكه داده¬ها از سنسور ارتفاع‌‌سنجي آن به كار گرفته شد. اين جريان¬ها براي سه ماه ژانويه، آوريل و آگوست با هم مقايسه شدند و درنهايت چرخه¬هاي جريان درياي خزر نيز مورد بررسي قرار گرفتند. همچين در روش مدل¬سازي نيز براي سال¬هاي 2018 و 2019 جريان¬هاي دريايي به دست آمد و با نتايج سه ماه مورد نظر در روش سنجش از دور مقايسه شد. در بخش مركزي درياي خزر يك چرخه سايكلونيك (پادساعت‌گرد) در اكثر ماه¬هاي سال قابل رويت است كه در تابستان كم¬كم محو شده و جاي خود را به يك چرخه آنتي سايكلونيك (ساعت¬گرد) مي¬دهد. در بخش جنوبي معمولا دو چرخه كوچك متضاد با هم قرار دارد كه يكي سايكلونيك و ديگري آنتي سايكلونيك است. جريان¬ نوار ساحل شرقي درياي خزر از جنوب به سمت شمال، نوار ساحل غربي از شمال به جنوب و نوار ساحل جنوبي از غرب به شرق است. در نهايت با بررسي دقيق ماهانه نتيجه گرفته شد كه جريان¬ها و چرخه¬هاي درياي خزر در طول سال روند ثابتي ندارند اما براي فصول و ماه¬هاي مختلف در بقيه سال¬ها اين روند تكرار مي¬شود. در واقع با داشتن يك الگوي جريان در طول سال، مي¬توان براي سال¬هاي بعدي نيز اين الگو را لحاظ كرد. لازم به ذكر است كه اين الگو تا زماني جواب¬گو است كه تغييرات زيادي در جهت و سرعت رژيم باد غالب در خزر و دبي رودخانه¬هاي ورودي به آن، مخصوصا رودخانه ولگا، ايجاد نشود.

194916

دانشگاه علم و صنعت ايران

سواحل بنادر و سازه هاي دريايي

دكتر سيد مصطفي سيادت موسوي - دكتر برات مجردي