طراحي شبكه زنجيره تأمين پايدار رقابتي با يك رهبر و سه پيرو در شرايط عدم قطعيت )مطالعه موردي: صنعت چرم(

كارشناسي ارشد

امروزه ورود شركتهاي مختلف در عرصه توليد و خدمات، سرعت پيشرفت تكنولوژي را بيش از پيش تسريع كرده است و اين امر منجر به توجه هر چه بيشتر به برنامهريزي و دقت در طراحي شبكههاي زنجيره تأمين گرديده است. وجود بازيگران مختلف در زنجيره، مانند توليدكنندگان و خردهفروشان و در نظر گرفتن مطلوبيت هريك از اين اعضا، امري اجتنابناپذير است كه لازم است درون هر زنجيره به آن پرداخته شود. با ورود به عصر جديد، بسياري از صنايع كه در گذشته نهچندان دور بصورت انحصاري در بازار فعاليت داشتند، از انحصار خارج شده و داراي رقيباني شدند كه بر سر قيمت، كيفيت، رضايت مشتري، خدمات پس از فروش و غيره با آنها براي بدست آوردن هرچه بيشتر سهم بازار و مطوبيت بيشتر وارد رقابت شدند، به گونهاي كه اگر هريك از رقبا از ديگري غفلت ميكرد، از گردونهي رقابت خارج ميشد و اسمي از آن باقي نميماند. با گذشت هر چه بيشتر زمان، زنجيرههاي معمولي براي سازگار شدن با دنياي حقيقي به سمت زنجيرههاي تأمين رقابتي سوق پيدا كردند. اين امر منجر به استفاده از تئوري بازي گرديد كه از رايجترين آنها ميتوان به بازيهاي استكلبرگ و نش اشاره كرد. در اين بين، رقبا گاه به رقابت مستقيم و گاه به ائتلاف با يكديگر پرداختهاند تا از اين طريق، سهم خود را از بازار هدف و مطلوبيت به حداكثر برسانند. در اين ميان، گاهي استفاده از استراتژيهاي نادرست منجر به فروپاشي اين نظامهاي توليدي و زنجيره آنها گرديده است. اين امر، ارزش يك زنجيره تأمين رقابتي را پر رنگتر ميكند كه در آن ميتوان با در نظر گرفتن عواملي چون حضور دولت و عدم قطعيت در پارامترها، مدلي بسيار نزديكتر به دنياي واقعي را ترسيم كرد و از اين طريق احتمال شكست دربرابر رقبا را به حداقل رساند. در اين تحقيق، به موضوع طراحي شبكه زنجيره تأمين براي صنعت چرم گاوي با درنظر گرفتن رقابت و عدم قطعيت پرداخته شده است. همچنين بايد توجه داشت، در نظر داشتن مدلهاي متمركز و غيرمتمركز و در حضور دولت و همچنين عدم حضور آن مورد توجه قرار گرفته است. حضور دولت و عدم حضور آن در نحوه پيروي و رقابت توليدكنندهها ميتواند بسيار تأثيرگذار باشد. در اين تحقيق سعي شده است برنامهريزي براي محصول موردنظر، به گونهاي صورت پذيرد كه در حالتهاي مختلف، سود كل اعضاي زنحيرهتأمين و همچنين رضايت مشتري حداكثر گردد. موضوع پايداري از جمله مواردي است كه در اين تحقيق به آن پرداخته شده- است، كه با در نظر گرفتن هر سه جنبه آن يعني زيستمحيطي، اقتصادي و اجتماعي در تابع عايدي دولت و خوشهها اعمال گرديده است. و در اين پاياننامه، فرض ميشود دو خوشه چرم موجود در ايران، يعني تهران و تبريز بدون رقابتي مستقيم با يكديگر محصولات خود را به يك خردهفروش مشترك خواهند فروخت و دو رقابت موازي استكلبرگ خواهيم داشت، يعني خوشه تهران و خرده فروش و خوشه تبريز و خرده فروش. در اين تحقيق، مدلسازي در 6 مدل خاص انجام ميگيرد. در مرحله اول، به طراحي شبكه زنجيره تأمين به صورت غيرمتمركز و بدون دخالت دولت خواهيم پرداخت. در اين مرحله، خردهفروش با هريك از خوشهها رقابت استكلبرگ خواهد داشت و به تعيين قيمت و مطلوبيت خواهند پرداخت. در مرحله دوم، به همان مدل اول خواهيم پرداخت با اين تفاوت كه يك قرارداد دو طرفه بين خردهفروش و خوشهها براي پرداخت فرانچايز به خوشهها بسته خواهد شد. سپس در مرحله سوم، به مدل متمركز بدون حضور دولت خواهيم پرداخت، يعني خردهفروش درنقش همكار با خوشهها قرار ميگيرد و با هم تعيين قيمت خواهند كرد. در مراحل بعدي سه روش ذكر شده با حضور دولت در نظر گرفته خواهند شد. در اين مطالعه، تمامي مدلهاي ارائه شده ابتدا بصورت قطعي در نظر گرفته شدهاند و بار ديگر مدلهاي موجود، با درنظر داشتن عدم قطعيت در پارامترهاي هزينه توليد خوشهها و پتانسيل بازار براي محصول سبز حل ميگردند. به منظور مقابله با اين عدم قطعيت از رويكرد برنامهريزي رياضي فازي بهره برده شده است. به منظور بررسي كارايي و عملكرد مدل، مدلهاي ارائه شده در صنعت چرم ايران پيادهسازي شده است. نتايج حل مدل با استفاده از نرمافزار متلب و متمتيكا بدست آمده است. در انتها نيز به تحليل حساسيت پارامترهاي مهم و مقايسه حالتهاي مختلف ذكر شده خواهيم پرداخت كه از جمله آن ميتوان به در نظر گرفتن ماليات و يا يارانهها به خوشهها اشاره نمود. اين امر به معناي در نظر گرفتن سياستهاي متفاوت دولت در قبال هر يك از خوشهها ميباشد، يعني دولت با توجه به عملكرد بازار و خوشهها با آنها رفتار خواهد كرد و يك سياست يكسان در نظر نخواهد گرفت و سعي در ايجاد عدالت دارد و عدالت به معناي اين نيست كه با هر دوخوشه يكسان رفتار شود، همچنين عواملي كه مدل به آنها حساس است مورد بررسي قرار ميگيرد كه ميتوان به درجه سبز بودن محصول و ميزان ماليات اشاره كرد. همچنين در نظر گرفتن عدم قطعيت در هزينههاي توليد خوشهها و پتانسيل بازار به ملموس شدن هرچه بيشتر مدل به دنياي واقعي ميافزايد.

194888

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر مير سامان پيشوايي

بهينه‌سازي سيستم‌ها

دكتر احمد ماكويي