طراحي چارچوب تحليل مبتني بر نگرش شبه تكاملي و تحليل علل مشكلات سيستمي نظام‌هاي نوآوري فناورانه در حوزه انرژي تجديد پذير و ارائه سياست‌هاي اثربخشي نوآوري (مطالعه موردي: نظام نوآوري فناورانه فتوولتائيك)

دكتراي تخصصي

از زمان ظهور مفهوم نظام نوآوري در حدود دو دهه پيش، تاكنون تعداد زيادي از دولت‌ها اين رويكرد را در سياست‌گذاري نوآوري خود پذيرفته‌اند. اما بايد گفت كه به‌كارگيري اين مفهوم در عمل، كار دشواري است. پياده‌سازي و اجراي نظام نوآوري نيازمند توجه به عملكرد نظام نوآوري به‌عنوان يك سيستم نظام‌مند و يكپارچه است. بررسي اين سيستم نظام‌مند و يكپارچه نيازمند ابزارهايي است كه با رويكردي يكپارچه به بررسي مشكلات موجود در نظام‌هاي نوآوري بپردازد. مؤلفان از نام‌هاي مختلفي براي نشان دادن مشكلات در نظام‌هاي نوآوري استفاده مي‌كنند. در آثار نظام‌هاي نوآوري، به مشكلاتي كه مانع از پيشرفت و عملكرد مناسب نظام‌هاي نوآوري مي‌شوند تحت عنوان مشكلات سيستمي، شكست‌هاي سيستم يا مكانيسم‌هاي بازدارنده، نام‌برده‌اند. تشخيص مشكلات سيستمي در نظام‌هاي نوآوري باعث مي‌شود كه پي ببريم در چه نقاطي نياز به مداخله براي بهبود كاركرد نظام نوآوري وجود دارد و كدام‌يك از كاركردهاي نظام نوآوري نيازمند توجه خاص است. با توجه به اين موضوع، هدف پژوهش حاضر، ارائه يك چارچوب نظام‌مند براي شناسايي مشكلات سيستمي نظام نوآوري فناورانه بود؛ ازاين‌رو، بعد از تدوين چارچوب ارزيابي، اين چارچوب در نظام نوآوري فناورانه فتوولتائيك كشور به كار گرفته شد تا مشكلات سيستمي آن استخراج و راهكارهاي سياستي ارائه شود. براي انجام اين پژوهش از رويكرد كيفي و كمي مانند تحليل عاملي اكتشافي و تحليل تم، استفاده‌شده است. چارچوب پيشنهادي در اين تحقيق شامل 3 سطح خرد، مياني و كلان است كه بعد از ارزيابي كاركردهاي نظام نوآوري و شناسايي كاركردهايي كه با مشكل مواجه هستند، علت بروز اين مشكلات در سه سطح رهگيري شد. در سطح خرد ساختارهاي نظام نوآوري، در سطح مياني، عواملي همچون بخش، نظام نوآوري فناورانه رقيب، نظام نوآوري فناورانه فتوولتائيك مورد تحليل قرار گرفت و در سطح كلان عوامل كلاني همچون، سياست‌هاي دولت، عوامل زيست‌محيطي، و... شناسايي و تحليل شد. ابزار گردآوري داده شامل مصاحبه نيمه ساختاريافته و پرسشنامه خواهد بود. همچنين نرم‌افزار مورد استفاده در اين پژوهش نرم‌افزار Excel، SPSS و Nvivo 10 است. نتايج پژوهش نشان داد كه چارچوب پيشنهادي ابزار مفيد و مناسبي براي شناسايي مشكلات سيستمي نظام نوآوري به‌صورت نظام‌مند است و همچنين به‌كارگيري اين چارچوب در نظام نوآوري فناورانه فتوولتائيك، منجر به شناسايي 20 مشكل سيستمي در اين نظام شد.

194821

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر عليرضا علي احمدي - دكتر حميدرضا نورعلي زاده

سياست گذاري علم و فناوري

دكتر سيامك نوري