ارزيابي نگرش شهروندان در بهره مندي از مزاياي اقتصادي طرح هاي موضعي شهري(نمونه مطالعاتي:5طرح منتخب شهر مشهد)

كارشناسي ارشد

مشاركت مردم در برنامه‌هاي توسعه شهري باعث افزايش تحقق‌پذيري و كاهش تأثيرات نامطلوب اين طرح‌ها شده است. از سوي ديگر نبود شفافيت در منافع اقتصادي حاصل از طرح‌ها باعث شده مردم در فرايند تهيه و اجراي طرح نقش مؤثر ايفا نكنند. همچنين مزاياي اقتصادي بايد به‌طور صحيح به اشتراك گذاشته شود، به‌خصوص در مورد اجتماعات فقيرنشين كه اغلب تصميمات مربوط به برنامه‌ريزي شهري تأثير منفي در زندگي آن‌ها گذاشته است. اين پژوهش با هدف استخراج شاخص‌هاي سنجش نگرش شهروندان نسبت به مزاياي اقتصادي طرح‌هاي موضعي انجام شده است. سوال اساسي كه در اين مورد مطرح مي‌شود، تفاوت‌هاي ميان نظرات شهروندان و برنامه‌ريزان و دلايل بروز اين تفاوت‌ها است. جهت نيل به اهداف پژوهش، از نظريات مختلفي چون نظريات كرچ، كنش اجتماعي و... براي استخراج اطلاعات مورد نياز در زمينه سنجش نگرش شهروندان بهره گرفته شده است. همچنين، به دليل مطرح بودن رويكرد شهرسازي مشاركتي در جهان و لزوم استفاده از آن در تهيه و اجراي طرح‌هاي شهري در ايران، نظريات مختلفي چون نظريه جيمز ميلي، تئوري مشاركت ارنشتاين، نظريه مشاركت پارسونز و... در اين زمينه، بررسي شده است. به‌اين‌ترتيب ارزيابي نگرش شهروندان در بهره‌مندي از مزاياي اقتصادي طرح‌هاي موضعي شهري مي‌تواند زمينه را براي كاهش شكاف ميان برنامه‌ريزان و شهروندان فراهم كند. بدين منظور، فهرستي از طرح‌هاي موضعي شهر مشهد تهيه شده و طرح‌ها با نظر كارشناسان بر اساس شاخص‌ها نمره‌دهي شد. در بخش شناخت و تحليل ابتدا به بررسي اسناد طرح‌هاي موضعي بر اساس شاخص‌هاي مطرح شده در مباني نظري پرداخته شده و پس از آن نظرات شهروندان در قالب پرسشنامه گردآوردي گرديد. در نهايت با مقايسه تطبيقي اين دو مبحث، شكاف ميان برنامه‌ريزان و شهروندان تبيين شد. بر اساس اين پژوهش شكاف ميان شهروندان و برنامه‌ريزان به چهار دسته ادعايي، ترجيحي، انتظاري و ادعايي-انتظاري دسته‌بندي شد.هم¬چنين دلايل بروز شكاف ميان برنامه ريزان و شهروندان را مي¬توان در چهار دسته نهادي،نظري،اجرايي و ايرادات طرح ها دسته بندي كرد.عدم توجه به جايگاه برنامه ريزان،نبود تفكر مشاركتي،محدوديت مالي و عدم تحقق وعده ها و عدم توجه به ايجاد منافع اقتصادي مهم ترين زمينه هاي ايجاد شكاف هستند. در پايان پژوهش راهكارهاي رفع شكاف ميان شهروندان و برنامه‌ريزان پيشنهاد گرديد.

194734

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر رضا خيرالدين

شهرسازي - برنامه ريزي شهري

دكتر سيدعبدالهادي دانشپور