تبيين فرآيند شكل گيري و دگرگوني فضايي شهر منطقه ها؛ ارائه آموزه‌هايي منطبق بر شرايط ايران

كارشناسي ارشد

شهر منطقه‌ها يكي از پديده هاي نوظهور قرن بيستم مي باشند كه ابعادي گسترده تر و پيچيده تر از مناطق مادر شهري و مجموعه هاي شهري دارند. با وجود پژووهش ها و تحقيقاتي كه پيرامون مفهوم شهر منطقه انجام شده، اين مفهوم همچنان مبهم و گنگ باقي مانده است. براي شناخت اين مناطق مي توان از سه ركن اصلي شكل گيري، دگرگوني و تعيين محدوده استفاده كرد. اين سه ركن هركدام تحت تأثير اندركنش نيروها و عوامل مختلفي در طول زمان است. عوامل بنا به مقتضيات مكان در كشورهاي توسعه‌يافته و درحال‌توسعه تأثيرات متفاوتي را بر فرآيند شكل-گيري و دگرگوني و تكوين شهر منطقه ها مي گذارد. اين تحقيق در وهله نخست تلاش مي كند با تبيين فرآيند شكل گيري و دگرگوني شهر-منطقه هاي جهاني به واكاوي مفهوم شهر منطقه ها بپردازد. همچنين پس از تعريف چارچوبي معنايي براي پديده شهر منطقه، با در نظر گرفتن ماهيت گسترش و تحولات مناطق كلان‌شهري ايران، آموزه هاي براي برنامه ريزي و مديريت اين مناطق ارائه دهد؛ بنابراين اين پژوهش 4 هدف اصلي را دنبال مي¬كند كه عبارت است از: تبيين فرآيند شكل گيري شهرمنطقه ها به مفهوم عام در جهان؛ تبيين فرآيند دگرگوني شهرمنطقه¬ها به مفهوم عام در جهان؛ ارائه چارچوب تعيين محدوده شهر منطقه ها؛ تبيين فرآيند شكل گيري، دگرگوني و تعيين محدوده شهر منطقه تهران به مفهوم خاص در ايران. با توجه به ابعاد فرآيند و اهداف اصلي كه به دنبال محصولي عملي در زمينه واقعي است و منشأ الگويي نوين و آغازگر حياتي دگرگون در برنامه ريزي منطقه اي است، مي توان ردپاي فلسفه عمل گرايي در اين پژوهش جست‌وجو نمود. اين پژوهش از حيث هدف در دسته پژوهش هاي بنيادي و كاربردي است كه تلاش مي كند با گسترش و توسعه دانش به معضل و مشكل عملي در برنامه ريزي فضايي مناطق پاسخ داده شود. ازاين‌رو راهبرد اين پژوهش پيمايشي و مورد كاوي است. راهبرد پيمايشي فراتر از يك فن خاص در گردآوري اطلاعات است و هدف آن اكتشاف، توصيف و پيش‌بيني است كه با استفاده از ابزار هاي مختلف انجام مي‌شود. در اين راستا از روش هاي گوناگون از جمله تحليل فضايي، تحليل معادلات ساختاري، آينده پژوهي و ... استفاده شده است. در راهبر مورد كاوي سعي مي‌شود كه با مشاهده تمامي جوانب پديده شهر منطقه و بررسي روابط آن پديده با ساير پديده هايي كه آن را احاطه كرده اند، شناختي جامع از مفهوم شهر منطقه فراهم شود. ماهيت جامع‌نگر و همه‌شمول پژوهش، به‌كارگيري هم‌زمان دو روش كمي و كيفي (روش آميخته) را طلب مي‌كند. دو منبع اصلي مطالعات كتابخانه اي و ميداني داده هاي مطالعه را شكل مي‌دهند. يافته هاي پژوهش عوامل و شاخص هاي موثر بر سه ركن مطالعه يعني شكل گيري، دگرگوني و تعيين محدوده را مشخص مي كند. از سوي ديگر فرآيند شكل گيري و دگرگوني شهر منطقه ها ترسيم مي گردد. در اين ميان به صورت موارد ياد شده بر نمونه شهر منطقه تهران آزمايش مي شود و موقعيت شهر منطقه در فرآيند شكل گيري و دگرگوني تعيين مي گردد. همچنين محدوده احتمالي شهر منطقه تهران نيز پيش بيني خواهد شد.

194684

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر احمد خليلي

شهرسازي - برنامه‌ريزي منطقه‌اي

دكتر مصطفي بهزادفر