طراحي شبكه تأمين تاب آور نفت تحت ريسك‌هاي عملياتي و اختلالي: مطالعه موردي

كارشناسي ارشد

صنعت نفت يكي از بزرگ‌ترين و مؤثرترين صنايع در جهان است. زنجيره‌هاي تأمين نفت داراي ساختار پيچيده هستند و تحت تأثير رقابت ، عدم قطعيت‌هاي مربوط به قيمت قرار ميگيرند. بنابراين برنامه‌ريزي و طراحي شبكه زنجيره تأمين نفت ابزاري براي بهبود اين صنعت است. همچنين با پيچيده‌تر شدن زنجيره‌هاي تأمين آسيب‌پذيري آن‌ها نسبت به اختلالات بيشتر ميشود. بنابراين در هنگام طراحي زنجيره تأمين، توجه به رويكردي كه زنجيره تأمين را قادر سازد تا در هنگام مواجهه با اختلال و رويدادهاي غيرمنتظره بتواند عملكرد مناسبي را داشته باشد، كه به تابآوري زنجيره تأمين اطلاق ميشود، ضروري است. با توجه به ويژگي‌هاي اين صنعت، طراحي تاب آور زنجيره تأمين نفت از اهميت خاصي برخوردار است. ازآنجاكه در ادبيات زنجيره تأمين نفت، مفاهيم تاب‌آوري و اختلال كمتر موردبررسي قرارگرفته، بنابراين در اين پژوهش يك مدل برنامه‌ريزي دومرحله‌اي تصادفي دو هدفه جهت يكپارچه‌سازي بخش بالادستي و ميان دستي زنجيره تأمين نفت تحت ريسك‌هاي عملياتي و اختلالي ارائه‌شده است. مدل شامل دو تابع هدف است كه به موازنه ارزش خالص فعلي و تاب‌آوري مي‌پردازد. در اين پژوهش فرض شده كه زنجيره تأمين با دو نوع اختلال انتقال نفت خام از سكوهاي توليدي به پايانه‌هاي صادراتي و در دسترس نبودن اكتان افزاهاي بنزين مواجه است. به‌منظور مقابله با اختلالهاي موجود، استراتژي‌هايي نظير افزايش ظرفيت پالايشگاه‌ها و استفاده از بايواتانول جهت اختلاط با بنزين در مدل به‌كاررفته است. به جهت بررسي كارايي مدل پيشنهادشده و نيز با توجه به شرايط مسئله، شركت فلات قاره به‌عنوان مطالعه موردي انتخاب‌شده است. به‌منظور حل اين مدل چندهدفه، از روش اپسيلون محدوديت تكامل‌يافته استفاده و درنهايت با استفاده از نرم‌افزار گمز حل‌شده است. همچنين براي بررسي تأثير هر يك از پارامترهاي مهم مسئله و صحت عملكرد مدل ارائه‌شده، آناليز حساسيت بر روي پارامترهاي مهم انجام‌شده و نتايج موردبررسي قرارگرفته است. نتايج نشان ميدهد كه تغييرات ايجاد شده در اين مدل نسبت به مدل پايه به ميزان تقريبا 10 درصد بر روي تابع هدف ارزش خالص فعلي بهبود ايجاد ميكند. همچنين توسعه هر چه بيشتر صنايع پايين دست زنجيره تامين نفت و همچنين جايگزيني بايواتانول به جاي تركيبات اكتان افزاي بنزين، باعث افزايش تابآوري و همچنين افزايش ارزش خالص فعلي ميگردد.

194655

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر محمدسعيد جبل عاملي

مهندسي سيستم‌هاي اقتصادي و اجتماعي

دكتر هادي صاحبي