طراحي شهري زمينه گرا با رويكرد ميان افزا مورد پژوهي: محدوده پاركينگ- انبار خيابان شهيد صابونيان، منطقه 16 تهران

كارشناسي ارشد

توجه به زمينه در طراحي شهري مي‌تواند در حفظ و ارتقاي ارزش‌هاي موجود در يك محدوده مؤثر واقع شود و از طرفي مي‌تواند نقاط ضعف موجود را برطرف نمايد. رويكرد زمينه گرا اين امكان را براي پژوهشگر فراهم مي‌آورد كه هم‌زمان با توجه به زمينه‌هاي مادي و كالبدي در يك طرح، به زمينه‌هاي غيرمادي ازجمله زمينه هاي فرهنگي، اجتماعي، تاريخي و انساني نيز توجه نمايد. علاوه بر رويكرد زمينه گرا، آنچه در اين پژوهش اهميت دارد، استفاده از رويكرد ميان افزا در پژوهش و طراحي است. رويكرد ميان افزا در واقع همان طراحي و اجرا در زمين‌ها و اراضي باير، رهاشده و بلااستفاده شهري است كه علاوه بر توجه به جنبه‌هاي زيست‌محيطي، به ايجاد منظري مناسب و افزايش امنيت در محدوده و ارتقاي سطح اجتماعي آن كمك شاياني مي‌نمايد. استفاده از دو رويكرد توسعه زمينه گرا و توسعه ميان افزا در اين پژوهش به‌طور هم‌زمان منجر به استفاده مناسب از اراضي باير و بلااستفاده و طراحي در آن‌ها مبتني بر زمينه‌هاي كالبدي، اجتماعي، فرهنگي، انساني و زيست‌محيطي مي‌شود. با بررسي‌هاي انجام‌ شده، خيابان صابونيان واقع در محله باغ آذري منطقه 16 تهران، داراي اراضي باير و كاربري‌هاي ناهمگون با بافت و فضاي شهري است كه با برخي كاربري هاي پيش بيني شده در طرح تفصيلي براي اين محدوده همخواني ندارد كه در نتيجه معضلات و مشكلات اجتماعي در محدوده پديد مي‌آيد. به نظر مي‌رسد با ساماندهي اين محدوده با دو رويكرد نامبرده، بتوان در محدوده پژوهش و محلات اطراف آن تحولات مثبتي ايجاد كرد. پژوهش حاضر داراي ماهيتي توصيفي-تحليلي بوده و در آن مشاهدات ميداني، مطالعات كتابخانه‌اي و نوع خاصي از پرسشنامه در راستاي جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات به پژوهشگر كمك مي‌نمايد. در پژوهش حاضر با بررسي معيارها و شاخص‌هاي دو رويكرد زمينه گرا و ميان افزا و جمع‌بندي آن‌ها، معيارها و شاخص‌هاي مناسب براي طراحي در محدوده به دست آمد. بررسي ساختار كالبدي، اجتماعي، فرهنگي و تاريخي محدوده پژوهش، استفاده از اراضي باير و بلااستفاده، ايجاد فضاهاي مطلوب و مناسب جمعي، توجه به شكل ناهمواري‌ها، توپوگرافي و طراحي متناسب با شيب، فضاهاي باز، نيمه‌باز، بسته و فضاهاي واسط و بينابيني، هويت، تاريخ، آثار و عناصر مربوط به گذشته، انسجام و پيوستگي و حفظ سلسله‌مراتب فضايي و رفتارها و نيازهاي كاربران فضا ازجمله معيارهايي است كه در اين پژوهش به آن توجه شده است و سپس هركدام از معيارهاي فوق با شاخص‌هايي در زيرمجموعه خود به بررسي محدوده طراحي و حوزه بلافصل آن پرداخته است. درنهايت با استفاده از SWOT، چشم‌انداز، اهداف، راهبردها، سياست‌ها و اقدامات براي محله ارائه شده و با بهره‌گيري از آن‌ها، طراحي شهري كالبدي براي محدوده مورد نظر، طراحي و ارائه شده است.

194654

دانشگاه علم و صنعت ايران

شهرسازي - طراحي شهري

دكتر مهران علي الحسابي