ارائه مدل رياضي براي طراحي شبكه اهداي سلول هاي بنيادي

كارشناسي ارشد

امروزه پيوند سلول¬هاي بنيادي خون¬ساز يك روش رايج براي درمان بيماران سرطاني و همين¬طور بيماران دچار نقص سيستم ايمني و بسياري ديگر از بيماري¬ها مي¬باشد. پيوند سلول¬هاي بنيادي زماني اثربخش است كه بيمار و اهداكننده به ميزان كافي از لحاظ سيستم آنتي¬ژن لكوسيت انساني با يكديگر مطابقت داشته¬باشند تا احتمال بروز واكنش پيوند عليه ميزبان كاهش يافته و احتمال موفقيت پيوند بالاتر برود. از آن¬جا كه بودجه¬ي بهداشت و درمان در تمام كشورها محدود مي¬باشد، بسياري از محققان و دولت¬مردان سعي بر آن دارند تا هزينه¬هاي حوزه¬ي نظام سلامت را كاهش و كارايي آن را بهبود بخشند. در كشور ما نيز با توجه به تحريم¬هاي موجود هزينه¬ي مواد، لوازم و تكنولوژي¬هاي حوزه¬ي درمان اهميت دو¬چندان پيدا مي¬كند. در اين راستا با توجه به ويژگي¬هاي جمعيت شناختي موثر بر كيفيت پيوند سلول¬هاي بنيادي بالغ و افزايش شانس بيماران در يافتن اهداكننده¬ي سازگار، براي اولين بار در اين پژوهش چارچوبي به منظور بهينه¬سازي همزمان تركيب قومي اهداكنندگان در مراكز پذيره¬نويسي داوطلبان اهدا و همين¬طور بهينه¬سازي شبكه زنجيره تامين سلول¬هاي بنيادي بالغ ارائه شده¬است. بدين منظور ابتدا يك رويكرد تحليل پوششي داده¬ها با وزن مشترك براي شناسايي كاراترين نقاط كشور براي احداث زير¬ساخت¬هاي لازم در شبكه¬ي اهداي سلول¬هاي بنيادي بالغ از منظر عوامل موثر بر موفقيت پيوند به كار گرفته شده¬است. پس از آن يك مدل دو¬هدفه¬ي عدد صحيح مختلط توسعه داده شده كه هدف اول آن حداقل¬سازي مجموع هزينه¬هاي شبكه¬ي تامين سلول¬هاي بنيادي بالغ و هدف دوم حداكثرسازي شانس يافتن اهداكننده¬ي سازگار از ميان اعضاي بانك اهداكنندگان سلول¬ بنيادي داخل كشور مي¬باشد. تشخيص سازگاري اهداكننده با بيمار ملزم به انجام آزمايش تشخيص نوع سيستم ايمني اهداكننده است. از آن¬جايي كه انجام اين نوع آزمايش وابسته به واردات كيت¬هاي مخصوص آزمايش مي¬باشد، بنابراين به ميزان بسياري تحت تاثير تحريم هاي اقتصادي قرار خواهد¬گرفت و در دنياي واقعي دست¬خوش عدم¬قطعيت خواهد¬شد. بدين منظور در اين پژوهش پس از ارائه¬ي مدل اوليه با بهره¬گيري از رويكرد استوار برتسيماس و سيم، مدل پيشنهادي به يك مدل برنامه¬ريزي رياضي استوار در برابر عدم¬قطعيت تبديل شده¬است. در نهايت به منظور نشان دادن كارايي مدل پيشنهادي، مطالعه¬ي موردي بر روي اطلاعات ثبت شده از فراواني آنتي¬ژن¬هاي سازگاري بافتي اقوام آذري، فارس و بلوچ ارائه گرديده¬است. با توجه به نتايج حاصل 46 شهر به عنوان شهرهاي مناسب براي اهداي سلول بنيادي بالغ انتخاب شدند و مشخص شد كه براي ايجاد حداكثر شانس يافتن اهداكننده سازگار براي بيماران از اقوام آذري، فارس و بلوچ در شرايطي كه مايل به ثبت نام 100 هزار نفر باشيم، بايد 60 درصد از اهداكنندگان از گروه قومي آذري، 31 درصد اهداكنندگان ازگروه قومي فارس و 9 درصد از گروه قومي بلوچ باشند. در نهايت با توجه به مكانيابي صورت گرفته و شبكه¬ي طراحي شده، شهرها را به سه گروه كلي طبقه بندي كرده و استراتژي¬هاي مديريتي براي هر يك از گروه¬ها را ارائه كرده¬ايم. از ميان شهرهاي مورد بررسي در شبكه¬، شهرهاي تهران، اصفهان، شيراز، كرمان، مشهد، اهواز، بندرعباس، تبريز، زنجان، سرباز و خاش به عنوان قطب¬هاي اصلي اهدا و پيوند سلول¬هاي بنيادي بالغين شناسايي شدند.

194570

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي لجستيك و زنجيره تامين

دكتر سعيد يعقوبي