مدل ريسك تصادفات بر اساس ويژگيهاي شخصيتي رانندگان (مطالعه موردي: رانندگان تاكسي)

دكتراي تخصصي

عوامل شخصيتي جزو عوامل ريشه‌اي رفتار انسانها و در نتيجه جزو عوامل اصلي تعيين كننده نوع رفتار رانندگي رانندگان به حساب مي‌آيد. بنا به اهميت موضوع در اين مطالعه به بررسي نقش عوامل شخصيتي در بروز رفتار نابجاي رانندگي در جامعه رانندگان تاكسي پرداخته شده است. در راستاي انجام مطالعه ابتدا معيار چهار عاملي رفتار راننده شامل خطاها، تخلفات عادي، لغزشها و تخلفات تهاجمي به عنوان پرسشنامه رفتار رانندگي مخصوص رانندگان تاكسي تعيين گرديد. علاوه بر آن به بررسي چند پيش بيني كننده رفتارهاي نابجاي رانندگي رانندگان تاكسي پرداخته شد. اين مرحله از مطالعه نشان داد كه متغيرهايي مانند سن، وضعيت تاهل، مسافت پيموده شده سالانه، تعداد سفرهاي روزانه، تخلفات عادي و تهاجمي مي تواند وقوع تصادف رانندگي رانندگان را تا حدودي پيش‌بيني نمايد. در مرحله بعدي از مطالعه به عامل ريشه‌اي شخصيت و نقش آن در بروز تصادفات و جرائم پرداخته شد. بدين منظور از مدل سازي معادلات ساختاري استفاده گرديد و در آن عامل رفتار راننده به عنوان ميانجي ميان متغيرهاي شخصيت و ريسك تصادفات در نظر گرفته شد. استفاده حسگرهاي حركتي گوشي هوشمند و استفاده از چك ليست مشاهدات بصري به عنوان شاخصهاي تبيين كننده رفتار راننده، از نوآوريهاي مرحله دوم از مطالعه بوده است. با انجام اين مرحله، رابطه ميان برخي از ابعاد پنج عامل عمده شخصيتي با تصادفات و جرائم از طريق متغير ميانجي رفتار راننده نشان داده شد. نتايج مطالعه نشان داد ارتباط معني‌داري ميان سه عامل عمده شخصيتي آزرده‌خويي، سازگاري و وجدان خواهي با ريسك تصادفات وجود دارد. در نهايت و در مرحله سوم عامل شخصيتي و همچنين ديدگاهها نسبت به رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي جزو متغيرهاي اوليه مدل در نظر گرفته شد. در اين مرحله با ايجاد سيستم استنتاج فازي و بر اساس رابطه ميان متغيرهاي شخصيتي و ديدگاه رانندگان با شتابهاي حركتي ايجاد شده درون تاكسي جعبه قوانين مربوطه استخراج گرديد. 21 قانون بدست آمده نشان مي‌دهد كه رانندگان با هيجان خواهي كمتر و ديدگاههاي مثبت نسبت به رعايت قوانين و مقررات از ريسك رانندگي كمتري برخوردارند ليكن ميزان تاثير اين عوامل وابسته به سن و تجربه آنها متفاوت مي‌باشد. واژه‌هاي كليدي: شخصيت، رفتار نابجاي رانندگي، رانندگان تاكسي، ريسك تصادفات

194549

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر زهرا طبيبي

برنامه ريزي حمل و نقل

دكتر افشين شريعت مهيمني - دكتر محمود احمدي نژاد