مركز سلامتي همه جانبه با رويكرد پايداري و نگرش كل نگر

كارشناسي ارشد

سلامتي انسان يكي از زيرشاخه¬هاي اصلي بعد اجتماعي توسعه پايدار است و معماري پايدار نيز به عنوان برآورنده اهداف توسعه پايدار در معماري وظيفه دارد همسو با سلامتي انسان باشد و به تحقق "wellbeing" در افراد كمك كند. در نگاه همه¬جانبه به سلامت انسان، كه به طور علمي با مفهوم "holistic health" تعريف مي¬شود، wellbeing به معناي سلامت همه¬جانبه است كه در آن تمام فاكتورهاي جسمي، رواني و روحي مرتبط با بيماري همزمان مورد توجه قرار مي¬گيرد و عقيده بر اين است كه تا زماني كه كليت موجود زنده سالم نشده است، يك جزء آن هرگز نمي¬تواند درمان شود. معماريي هم كه بخواهد زمينه تحقق اين رويكرد در سلامتي را فراهم كند ناگزير بايد داراي اين ايدئولوژي كل¬نگرانه باشد و بتواند به صورت همه¬جانبه با مخاطب و محيط او ارتباط برقرار كند. ما در اين پايان¬نامه يك مركز سلامتي همه¬جانبه طراحي مي¬كنيم كه "شفاده" يا "healing environment " است و به فرآيند شفاي افراد كمك مي¬كند. با توجه به توضيحات فوق رويكردمان در طراحي آن، پايداري و كل¬نگري خواهد بود. سوالي كه در ابتداي كار با آن مواجه مي¬شويم اين است كه راهكارهاي عملي ارتقاء سلامت همه¬جانبه و خلق يك محيط شفاده در معماري چيست؟ طبق تعريفي كه ذكر شد، سلامتي همه¬جانبه به معناي سلامت همزمان جسم، روح و روان است و به اين ترتيب راهكارهاي عملي معماري نيز مي¬توانند به اين سه حوزه تقسيم شوند. در فصل اول، ابتدا اثبات مي¬كنيم كه محيط مصنوع مي¬تواند بر اين سه بعد سلامتي تاثير بگذارد و اين تاثير گاهي منفي بوده است، سپس با جستجو در منابع كتابخانه¬اي و نتايج تحقيقات، راهكارهاي بهبودي و رفع اين تاثيرات منفي را در سه بخش جسم، روان و روح دسته بندي كرده و ارائه مي-دهيم. قابل ذكر است كه اكثر تحقيقات، پيرامون سلامت جسمي در معماري بوده¬اند و كمتر به دو مورد ديگر، به ويژه بعد روحي پرداخته شده است. اين كاستي¬ها عليرغم اهميت موضوع، ما را بر آن داشت تا پيرامون تاثيرات معماري بر سلامت روان پژوهشي انجام دهيم. فصل 2 رساله به اين امر اختصاص دارد. در اين دو پژوهش، راهكارهاي معمارانه ارتقاء روحيه و كمك به بهبود افسردگي (كه رايج¬ترين معضل رواني به ويژه در كشور ماست) طي يك تحقيق كيفي استخراج مي¬شود. به اين ترتيب راهكارهايي نيز از طريق اين پژوهش بدست مي¬آيد كه مي¬توانند با راهكارهايي كه از جستجوي كتابخانه¬اي بدست آمده¬اند تلفيق شوند. مجموع اين راهكارها به عنوان نتيجه اين دو فصل جمع¬بندي مي¬شوند. به عنوان مهمترين اين راهكارها مي¬توان به اين موارد اشاره كرد: انتخاب يك سايت سالم، استفاده از مصالح طبيعي، سالم و بدون voc، دريافت نور روز، ارتباط عملي با طبيعت، انتخاب تاسيسات مكانيكي سالم و پايدار، فراهم كردن امكان كنترل شرايط براي كاربر، تامين حمايت اجتماعي و خلوت مورد نياز، كاهش سروصدا و جمعيت، وجود تنوع در فرم، فضا و رنگ معماري و ... . در ادامه با بهره¬گيري از اين راهكارها به طراحي مركز سلامت همه¬جانبه در تهران مي¬پردازيم. قبل از شروع به طراحي نيز لازم است بستر محيطي و اجتماعي طرح را به خوبي بشناسيم، زيرا بخش مهمي از راهبردهاي طراحي از اين حوزه بدست مي¬آيند.

194508

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر شهرام درخشان

معماري

دكتر محمد علي خانمحمدي