تبيين شاخص هاي كالبدي فضاهاي باز دانشگاهي اجتماع‌پذير با رويكرد ارتقاء سرمايه اجتماعي (نمونه موردي: دانشگاه بوعلي سينا)

دكتري

محيط‌هاي دانشگاهي دركنار كاركردهاي آموزشي و تخصصي، محل تعاملات اجتماعي، ارتباطات و فعاليت‌هاي جمعي كاربران است كه بخش قابل‌توجهي از زمان حضور آن‌ها، در فضاهاي جمعي، محوطه‌ها و فضاهاي باز دانشگاهي است. توجه خاص به محيط هاي بسته و عدم توجه كافي به كاركردهاي محيط هاي باز در محيط هاي آموزشي سبب كم‌توجهي به قابليت‌هاي محيط‌هاي باز و كيفيت طراحي فضاهاي باز دانشگاهي شده است. پژوهشگران، ديدگاه عملكردگراي دوره مدرن را سبب كم‌توجهي به جنبه‌هاي اجتماعي و فرهنگي فضاهاي عمومي دانسته‌اند. بررسي‌هاي انجام‌شده به‌طور خاص بر روي محوطه‌ها و فضاهاي باز دانشگاهي نيز نشانگر اين موضوع است كه در طراحي سايت ها و محوطه‌هاي دانشگاهي توجه اصلي به فضاهاي بسته و ساختمان‌ها بوده و محوطه‌ها و فضاهاي باز كمتر موردتوجه طراحان قرار داشته است و معيارهاي كيفي طراحي براي آن‌ها در نظر گرفته نشده است. ازآنجا كه بر اساس پژوهش‌هاي انجام‌شده كيفيت طراحي فضاهاي عمومي، بر تعاملات جمعي مؤثر بوده و مي‌تواند اثرات مطلوب بر كيفيت ارتباطات اجتماعي داشته باشد و از سويي توجه به زمينه طراحي، از ضروريات طراحي اين‌گونه فضاهاست، بنابراين شناخت و تبيين شاخص هاي كالبدي مؤثر بر كيفيت تعاملات اجتماعي در محيط‌هاي باز دانشگاهي، رويكرد اصلي اين پژوهش بوده، به عبارتي اين پژوهش به دنبال شناسايي و ارزيابي تأثير شاخص هاي مكاني در فضاهاي باز بر ارتقاء مولفه هاي سرمايه اجتماعي، چون ايجاد حسن نيت، اعتماد اجتماعي، انسجام اجتماعي، مشاركت و... بوده است. هدف از اين پژوهش‌كاربردي، دستيابي به شاخص هاي كالبدي است كه اين شاخص ها به عنوان ابزاري در دست طراحان و معماران مي توانند باعث ارتقاء سرمايه اجتماعي در فضاهاي باز اجتماع پذير شوند. روش انجام اين تحقيق روش شناسي تركيبي بوده و روند انجام اين تحقيق در چند گام اصلي به نام هاي بررسي ادبيات موضوع و دسته بندي شاخص ها، انتخاب روش شناسي تحقيق، انجام تحليل و ارزيابي، جمع بندي يافته هاي تحقيق و نتيجه گيري انجام شد. براي تحليل و ارزيابي داده ها از سه فن اصلي استفاده شده است. مدلسازي معادلات ساختاري، روش دلفي- فازي و تحليل عاملي اكتشافي سه فن مورد استفاده در روند تجزيه و تحليل اطلاعات گردآوري شده بوده و پرسشنامه، ابزار اصلي گردآوري داده در روند انجام اين تحقيق بوده است. نتايج پژوهش حاكي از تاييد مدل ساختاريِ حاصل از يافته هاي پيشينه پژوهش، مبني بر ارتباط متغيرهاي ذهني و پنهان اجتماع پذيري و سرمايه اجتماعي از طريق شاخص هاي قابل مشاهده و اندازه گيري، در نمونه مورد مطالعه ( فضاهاي باز دانشگاه بو علي سينا همدان) مي باشد. شاخص هاي نيكويي برازش مدل، حكايت از روايي مدل ساختاري دارد كه براي افزايش دقت مدل ساختاري و كاهش ميزان خطاي آن مدل كاهش يافته تبيين گرديد. مدل كاهش يافته از تقليل شاخص هاي عيني اجتماع پذيري با بارعاملي كمتر بدست آمده است. شاخص هاي كاهش يافته در بخش روش دلفي-فازي اولويت بندي شده و نهايتا از طريق تحليل عاملي اكتشافي منجر به شناسايي، تفسير و نام گذاري عوامل پنج گانه "پيوستگي فضايي"،"دعوت كنندگي پياده"،"مبلمان فضاي باز"،"كيفيات حضورپذير"و"مطلوبيت بصري" شده است.

194440

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

دكتر يزدانفر - دكتر خان محمدي