بازطراحي خودپرداز بانك براي سالمندان با رويكرد فراگير

كارشناسي ارشد

چكيده امروزه تعداد سالمندان روز به روز در حال افزايش است. براساس آمار منتشر شده در مركز آمار ايران در سرشماري 1395 درصد سالمندان ايران تا سال 2025 ميلادي به 10 درصد و تا سال 2050 به بيش از 30 درصد برسد كه نشان مي دهد سالمندي امري مهم است و مي بايست به عنوان دغدغه به آن پرداخته شود. علاوه بر اين، آمارهاي سازمان جهاني بهداشت نيز نشان مي دهند كه سالمندان در سال 2050 ميلادي، 16 درصد جمعيت كل آن روز جهان (يعني دو ميليارد نفر) را تشكيل دهند كه حاكي از افزايش دغدغه اين موضوع در سطح جهاني نيز هست. وجه نقد، انتقال پول و يا هر گونه تبادل ارزش محور در رده ي اول نياز روزمره ي هر فردي است. براي انجام اين امور مردم با بانكها در ارتباط هستند. وسيله اي كه در اين بين ارتباط مردم و بانكها را سهل تر كرده خودپرداز هاي موجود در سطح شهرها هستند كه روزانه ميزان مصرف بسيار بالايي را نيز به خود اختصاص داده اند. اما از آنجايي كه اين وسيله سختي هايي را براي خود دارد به خصوص افراد مسن كه ضعف ها و نياز هاي بيشتري دارند، براي برقراري ارتباط با اين وسيله چه از لحاظ شناختي و يا چه از لحاظ فيزيكي با مشكلاتي مواجه هستند كه ممكن است فهم محصول را برايشان سخت تر كند. مسئله مهم اعتماد به نفس و علاقه به ارتباط با خودپرداز است. موانع بسياري براي يك فرد سالمند وجود دارد كه سبب مي شود ناخواسته از ارتباط با خودپرداز فاصله بگيرد. چرا كه همانطور كه مي دانيم سالمندان از شرايط خاصي برخوردارند. كهولت سن، تضعيف شدن حواس پنجگانه، سرعت تحليل آرام و بالطبع عكس العمل كندتر و ناتواني جسماني همه دست به دست هم مي دهند تا فردي را كه سالمند خطاب مي كنيم داراي محدوديت هايي باشد و سبب شود كه دايره ي اقدامات كمي داشته باشد. هدف اين پژوهش تسهيل اين ارتباط با استفاده از هرگونه ابزار و ايده ي طراحي است كه بتوانيم با وجود امكانات بهتري شاهد بهره مندي انسان ها از لوازم تكنولوژيكي روز در هر سني باشيم. پژوهش حاضر طي متدولوژي توسعه اي و با هدف ارتقاي ارتباط سالمندان و تكنولوژي برنامه ريزي شده است و طي روش هاي focus group – questionnaire – dairy study وinterview به عنوان روش هاي آناليز و روش cultural probe - paper prototyping و think aloud protocol به عنوان روش هاي تست كاربر به مطالعه ي مباحث پرداخته است. طي مطالعات انجام شده شاخصه هاي پيري، روند تغييرات خودپرداز، نحوه ي ارتباط افراد با آنها وتعداد و نحوه ي كار فعلي خودپرداز ها در حوزه ي كار قرار گرفتند و ادبيات موضوع هر يك به وسيله ي مقالات موجود در حوزه هاي طراحي مرتبط به هر كدام مورد بررسي قرار گرفت. در سراسر پروسه، متدولوژي كاربرمحور براي انجام فرآيند طراحي استفاده شد كه در طي دوبار پياده سازي فرآيند UCD به انجام رسيد. ملاحظه گرديد كه سالمندان از قرار گرفتن در شرايط كاربري تكنولوژي ابراز علاقه مي كنند و برخلاف نظر عموم در صورت كيفيت كاربري مناسب اين علاقه را به ارتباط با خودپردازها دارند. براي بررسي نكات مورد نظر در سالمندان و اينكه چه كيفياتي فهم ارتباط را برايشان ساده تر مي كند، رابط كاربري اي تهيه و در اختيارشان قرار داده شد تا موارد مورد نظر از آنها تست شود. در يافته هاي اين تست به اين نتايج دست يافته شد كه سالمند از جذابيت هاي بصري و كاربري خودپرداز لذت برده و گرافيك زيبا و متناسب صفحه نمايش با خاص آنها ارتباط خوبي برقرار مي كنند. در ارتباط با كليدهاي كاربري يا صفحه نمايش لمسي به نتايج مشابه رسيده شد كه اگر كاربري و تعامل به درستي چيدمان شود با صفحه لمسي نيز ارتباط مناسبي دارند. ضمناً لازم به ذكر است كه به سبب محدويت هايي كه در انتخاب كاربران به جهت جنسيتشان كه وجود داشت تست ها توسط آقايان انجام شدند. در انتها با طراحي وسيله اي به عنوان رابط بين سالمند و خودپرداز كه همانند تبلتي است كه با حذف اقدام از خود خودپرداز، تراكنش مورد نظر از قبل با استفاده از تبلت و رابط كاربري اي كه طراحي شد انجام مي گيرد. اين وسيله كه مناسب سالمندان و بالطبع بقيه ي افراد جامعه به طور فراگير نيز مي تواند باشد، در شبكه ي شتاب، درخواستي را با اپليكيشني كه در تبلت دارد ثبت كرده و پس از ذخيره ي مراحل در مكاني كه آرامش خاطر بيشتري براي سالمند مهياست و يا كمكي هم كه مي تواند از نزديكان خود براي يادگيري بهتر پروسه بگيرد، براي دريافت وجه به طور مثال سالمند خود را به خودپرداز رسانده و بعد از ورود كارت و رمز آن اطلاعات ذخيره شده به صورت اعلان بر روي صفحه نمايش قبل از ورود به منوي دستگاه نمايش داده مي شود و سالمند صرفا با زدن گزينه ي تاييد به طور مثال وجه خود را دريافت مي كند. در نتيجه سالمند در شرايطي بدون استرس، بدون قرارگرفتن در موقعيت كار با خود خودپرداز و انجام مراحل با خودپرداز، كه برايش ناآشناست، مراحل را پيشتر توسط تبلتي كه برايش طراحي شده در محيطي به دور از شلوغي هاي خارج از منزل انجام مي دهد، كه هم آموزش انجام پروسه برايش بهتر انجام مي شود و هم سالمند به انجام امورات خود به طور روزمره مي پردازد و جايگاهش همانند هر شهروند جوان ديگري تلقي مي شود. از طرفي هم ممكن است به جهت تسلطي كه در طي زمان از اجراي اين پروسه بدست مي آورد بتواند رفته رفته مستقل از اين روش همان ارتباط معمول را همانند ديگر افراد با خودپرداز داشته باشد. كلمات كليدي: سالمندان، ارتباط با خودپرداز، طراحي كاربرمحور، طراحي فراگير، وجه نقد، اعتماد به نفس.

194385

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي صنعتي

دكتر حسن صادقي نائيني - دكتر سيد هاشم مسدد