طراحي منظر رنگي شهر در پيوند با تصويرذهني كاربران موردپژوهي: پياده راه سلامت شيراز

كارشناسي ارشد

رنگ به عنوان يكي از مهم‌ترين جنبه‌هاي زندگي كه در نگاه اول تاثير خود را از ميان عوامل گوناگون هويتي در شهر آشكار مي-نمايد، مي‌تواند در هدايت و القا واكنش‌هاي خاصي در افراد موثر واقع گردد. بدين منظور بشر سالهاست در جستجوي كشف تركيبي از رنگ¬ها است كه در عين هارموني، جذابيت، مطلوبيت و آرامش را در مخاطب القا نموده و بكارگيري آن در فضاي شهري موجبات ايجاد تصاويرذهني مانا در اذهان عمومي را فراهم نمايد. رنگ‌ها به همان ميزان كه مي‌توانند عامل جذابيت، حس سرزندگي، تنوع و زمينه‌ساز حضورپذيري و افزايش مشاركت شهروندان باشند، در صورت بكارگيري ناصحيح و ناهماهنگ با يكديگر و با ساير عناصر محيط، مي‌توانند منجر به تشويش اذهان عمومي، ايجاد حس خستگي، عصبيت، تنش رواني در كاربران و در نتيجه فضاگريزي شوند و بر بي‌هويتي و اغتشاش فضايي و بصري بيفزايد. ازين رو توجه به عوامل موثر در بكارگيري رنگ همچون اقليم، فرهنگ، پيشينه و هويت رنگي، ماهيت فضا، رنگ زمينه و مهم‌تر از همه ترجيحات رنگي كاربران فضاي مورد نظر منجر به خلق محيط‌ها و فضاهاي شهري مانا در تصويرذهني كاربران شده و موجبات مراجعه مجدد آنها به فضا را فراهم مي‌كند. در ساليان اخير به علت تعدد مشكلات شهري ناشي از مديريت ناصحيح، استفاده از رنگ روال اصيل خويش را گم كرده و بي‌توجهي به مقوله رنگ به عنوان مهم‌ترين عنصر بصري موثر در تاثيرات احساسي بر ذهن و روان انسانها افزايش يافته است؛ طراحان و تصميم¬سازان بدون توجه به علم و اصول هارموني رنگي، بدون شناخت زمينه¬هاي شهري و هويتي و بدون در نظرگيري رنگ¬هاي غالب شهرهاي گذشته و ترجيحات رنگي كاربران به رنگ¬آميزي بدون هدف در شهر پرداخته¬‍اند كه نتيجه آن ناخوانايي، يكنواختي و اغتشاشات بصري موجود و كم‌پيدا بودن آثار اندك يادگارهاي موجود در خاطره‌جمعي بوده است كه اثرات سوء روانشناختي در روح و روان شهروندان را به دنبال داشته و موجب كاهش كيفيت و مطلوبيت فضاهاي شهري گرديده‌است. بر اين اساس پژوهش حاضر به دنبال آن است كه نقش رنگ را در منظر شهري به طور عام و به طور خاص در پياده‌راه سلامت شيراز تبيين نمايد و با ارائه پالت رنگي داراي هارموني بسته به نوع ماهيت فضا و ترجيحات كاربران، با بهبود حس و حال شهروندان به علت حضور رنگ، آنها را بيش از پيش به فضا كشانده و موجب ماندگاري فضا در ذهن آنها گردد. پژوهش حاضر از نظر هدف در زمره پژوهش‌هاي كاربردي و بر اساس ماهيت داده‌ها در دسته تحقيقات آميخته (كمي-كيفي) قرار مي‌گيرد. در اين راستا پس از بررسي مباني و مفاهيم مطرح شده در مطالعات كتابخانه‌اي و بررسي نمونه‌هاي موفق جهاني در زمينه بكارگيري رنگ در شهرها، اهداف و نتايج آنها، معيارها و شاخص‌هاي مرتبط با بكارگيري رنگ در شهر و تصويرذهني كاربران تبيين گرديده و بر مبناي نظرات اساتيد و نخبگان حوزه طراحي شهري اولويت‌بندي گرديده است. در ادامه پالت رنگي كنوني محدوده مورد بررسي برداشت و مورد تجزيه و تحليل كارشناسانه بر اساس شاخص هاي مذكور و ترجيحات بصري كاربران قرارگرفته است. بعلاوه پژوهش حاضر در صدد آن است كه با استفاده مديريت شده از رنگ در فضاي پياده‌راه سلامت شيراز، تصاوير‌ذهني كاربران از اين فضا را به نحوي شكل دهد كه با يادآوري فضا، رنگ‌ها تاثير مضاعف و مطلوبي بر حس و حال و روان آنها داشته باشند. بر اين اساس با ارائه شيوه‌نامه رنگي، موارد مناسب و نامناسب بكارگيري هر رنگ در فضا در كنار تاثير و تاثرات هر رنگ بر فضا و كاربران آن ارائه گرديده و به طور خاص راهنماي طراحي و مدلسازي سه‌بعدي محور سلامت بر مبناي معيارها و شاخص‌هاي بدست آمده و ترجيحات رنگي كاربران محور با هدف ماندگاري در تصويرذهني كاربران فضا ارائه گرديده‌است. به عنوان تكميل فرآيند طراحي كاربرمحور، طراحي مذكور با استفاده از عينك واقعيت مجازي براي استفاده‌كنندگان از فضا به نمايش گذارده شده تا بازخوردهاي مثبت و منفي آن موجب بهبود طراحي و تطبيق هرچه بيشتر با سلايق كاربران اين محور گردد. در اين راستا عموم كاربران طراحي انجام گرفته را مطلوب ارزيابي نمودند و پيشنهادات آنها موجب بهبود كيفيت طراحي گشته است.

193998

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر مهران علي الحسابي