بازسازي و نوسازي بافت فرسوده قلعه‌ي گل‌حصار با رويكرد توانمندسازي با تاكيد بر مشاركت مردمي

كارشناسي ارشد

يكي از معضلات موجود در بافت‌هاي فرسوده كه سبب تحقق‌ناپذيري برنامه‌هاي پيش رو جهت بازسازي و نوسازي آن شده است، عدم تطابق خواسته‌ها و نيازهاي ساكنين اين محلات با راهبردهاي ارائه شده توسط كارشناسان اين حوزه است. اين پژوهش به مقايسه مباني نظري موجود، در اين حوزه و خواسته‌ها و نيازهاي ساكنين قلعه گلحصار كه يكي از روستاهاي فرسوده كهريزك تهران است مي‌پردازد و نيز درصدد است تا برنامه‌ريزي و طراحي، مطابق با وضع موجود محله و متناسب با اولوييت‌هاي ساكنين، در راستاي ارتقا رضايتمندي سكونتي، باشد. پژوهش حاضر در سه بخش كلي انجام شد؛ در بخش اول از طريق روش تحليل‌محتوا (توصيفي) با جمع‌آوري اطلاعات از مرور ادبيات موضوع، درباره موضوع مورد نظر در منابع داخلي و خارجي، چارچوبي مقدماتي براي بافت‌هاي فرسوده ترسيم شد، كه هدف عام آن يـافتن مولفـه‌هـاي موثر در بازسازي و نوسازي بافت‌هاي فرسوده بود. سپس براي تاييد مولفه‌هاي استخراج شده و ساختار پيشنهادي از طريق تكنيك دلفي، پرسشنامه‌اي در اختيار متخصصان و صاحب نظران اين حوزه قرار گرفت و چارچوب نظري تحقيق از ديدگاه صاحب نظران مشخص شد. در بخش دوم از روش نظريه زمينه‌اي، درباره رويكرد مورد نظر كه گونــه‌اي از روش تحقيق كيفي اســت، اســتفاده شــده اســت. در مطالعات ميداني با رجوع به مردم و مصاحبه نيمه‌ساختاريافته عميق با آنها به كدگذاري داده‌ها و استخراج مفاهيم و مقوله‌ها پرداخته شد و به نظريه پردازي و توليد تئوري دست يافته شد. در بخش سوم پس از تطابق مولفه‌هاي موضوع مورد نظر كه از بخش اول استخراج شد با مفاهيم و مقوله‌هاي مستخرج از بخش دوم، به مقايسه و توصيف و تحليل آنها پرداخته شد. نتايج نشان داد كه كه ساكنين اين مناطق به دليل عدم توانمندي و عدم اعتماد به بخش‌هاي دولتي بيشتر به توانمندسازي اشاره مي‌كنند و نااميدي از بخش‌هاي دولتي و عدم اعتماد به نفس لازم در زمينه‌هاي مورد نياز باعث شده، نتوانند نگاهي كاملا مثبت و دست‌يافتني به مشاركت مردمي داشته باشند. در حالي كه متخصصين، بدون درنظر گرفتن پيش‌نيازها، راهبرد مشاركت را جهت نوسازي و بازسازي بافت‌هاي فرسوده پيشنهاد كرده‌اند. در زمينه كالبدي متخصصين اين حوزه به مسائلي چون جنس مصالح، اختلاط كاربري، قدمت ساختمان، كيفيت ساختمان، ديد و منظر شهري، كاربري‌هاي ناسازگار اشاره كردند كه با توجه به مشكلات فراوان ساكنين اين مناطق، اين موارد در اولويت خواسته‌ها و نيازهاي ساكنين قرار نمي‌گيرند؛ آنها بيشتر نگران استحكام خانه‌هاي خود و از دست دادن حياط‌ها و فضاهاي شخصي در صورت مشاركت در ساخت و آپارتمان‌نشين شدن هستند و از مساحت كم خانه‌ها، عدم وجود اتاق خواب، وجود فضاهاي خدماتي در فضاي باز و عدم وجود فضاهاي جمعي و فضاهاي بازي در فضاهاي عمومي ناراضي‌اند.

193898

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سعيد نوروزيان ملكي

معماري مسكن

دكتر سيد عباس يزدانفر - دكتر ميترا غفوريان