بهره‌برداري بهينه از مخازن آب كشاورزي، با استفاده از مدل‌سازي عامل مبنا براي منظور كردن اثرات متقابل كشاورزان و سياست‌گذاران

كارشناسي ارشد

سيستم‌هاي منابع آبي كه در ارتباط با انسان‌ها هستند به عنوان سيستم‌هاي پيچيده شناخته مي‌شوند. مدل‌سازي به روش اتوماتاي سلولي و عامل‌مبنا به عنوان دو ابزار مؤثر در زمينه مدل‌سازي سيستم‌هاي پيچيده مي‌باشد. در اين تحقيق به بهره‌برداري بهينه از مخزن فرضي با كاربري كشاورزي، پرداخته مي‌شود. كشاورزان مصنوعي در پايين‌دست مخزن به كمك مدل‌سازي عامل‌مبنا پياده‌سازي مي‌شوند و بهره‌برداران مخزن نيز با كمك الگوريتم اتوماتاي سلولي، الگوي بهينه رهاسازي را در طول زمان تعيين مي‌كنند و كشاورزان را تحت تأثير قرار مي‌دهند.در مدل عامل‌مبنا، كشاورزان منحصربفرد، هوشمند، داراي حافظه تاريخي و ويژگي‌هاي فردي متفاوتيهستند كه با تكيه بر اين تفاوت‌ها داراي ادارك متفاوت از شرايط هستند و تصميمات مختلفي اتخاذ مي‌كنند. كشاورزان در اين مدل از طريق تغيير الگوي‌كشت(نوع محصولات و سطح زير كشت هر كدام)، تغيير روش آبياري و كم‌آبياري نسبت به تغييرات در ميزان آب در دسترس واكنش نشان مي‌دهند. اتوماتاي سلولي به علت توانايي بالا در بهره‌برداري بهينه از مخازن آبي، انتخاب مناسبي در تركيب با مدل‌هاي عامل‌مبنا مي‌باشد. در اين مدل، تعاملات متقابل عوامل به منظور دست‌يافتن به همگرايي در رفتار كشاورزان و بهره‌برداران، انجام مي‌شود. با در نظر گرفتن تغييرات نياز آبي كشاورزان در پايين‌دست، بهره‌برداري بهينه مخازن آبي به گونه‌اي كه بتواند بر واقعيت انطباق بيشتري داشته باشد، امكان‌پذير مي‌باشد. با در نظر گرفتن اين تغييرات، ميزان تابع هدف بهره‌برداري بهينه (كمينه‌كردن ميزان اختلاف بين رهاسازي از مخزن و ميزان نياز آبي پايين‌دست) از مخزن نسبت به حالتي كه تغييرات منظور نشود، در حدود 60درصدكاهش مي‌يابد و ميزان تنش آبي كه كشاورزان تجربه مي‌كنند نيز كمترمي‌شود. كشاورزان باتصميماتي كه بر مبناي شرايط متفاوت بوده‌است به سود بيشتري (در حدود 20درصد بيشتر) مي‌رسند. ريسك‌پذيري كشاورزان كه به عنوان مهم‌ترين عامل در تغيير رفتار كشاورزان مؤثر بوده، نه امري مثبت و نه امري منفي مي‌باشد، بلكه مانند شمشيري دوسويه بوده و بر رفتار هردسته از كشاورزان در شرايط مختلف اثرات متفاوت داشته‌است. كشاورزان با ريسك‌پذيري كم از طريق تغيير الگوي كشت و كشاورزان با ريسك‌پذيري بالا با بهبود راندمان آبياري، به دنبال سود بيشتر هستند و هر كس به روش خود به دنبال بهبود شرايط مي‌باشد.

193844

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر محمد هادي افشار

عمران

دكتر عباس افشار