طرح ساماندهي ميدان عباسعلي با تكيه بر مرمت و احياء كاروانسراي عباسعلي-گرگان

كارشناسي ارشد

رويكرد‌هاي مرمت و احياء بافت‌هاي تاريخي بيشتر متمركز به ارزش‌هاي ملموس و كالبدي در شهر‌ها است. طرح‌هاي مرمتي و ساماندهي بافت‌هاي تاريخي، مركز محله‌ها، گذر‌ها، و يا مجموعه‌هاي كالبدي تلاش كرده‌اند با ساماندهي كالبدي بافتهاي تاريخي رونق بيشتري براي اين محله‌ها به وجود آورند. اين در حالي است كه فضا‌هاي تاريخي داراي ارزش‌هاي (ملموس و نا‌ملموس) در تمام طول حيات و تداوم شهر‌هاي تاريخي، با توجه به ساختار‌هاي كالبدي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي شكل گرفته‌اند. در اين بين مركز محله‌هاي تاريخي از عناصر اصلي بافتهاي تاريخي هستند كه به عنوان گره در بافت‌هاي تاريخي، نقشي ويژه در ايجاد تعاملات و شكل‌دهي به محله‌ها داشته‌اند. در بيشتر شهر‌هاي تاريخي مركز محلات نه تنها نقشي به عنوان نقطه عطف محله داشته است، بلكه به عنوان فضايي براي ايجاد تعاملات اجتماعي بوده‌اند كه امروزه بر اساس تغييرات مستقيم و غير‌مسقيم هويت و كاربري آن‌ها در معرض نابودي قرار گرفته است. محله ميدان شامل ميدان عباسعلي و گذر‌هاي تاريخي و مجموعه‌هاي كالبدي تاريخي است كه به عنوان بخشي از بافت تاريخي گرگان، در طول ساليان متمادي شاهد تغييرات گسترده بوده است، كه اصلي‌ترين آن‌ها خيابان‌كشي‌هاي دههي 30-40 مي‌باشد كه بافت تاريخي گرگان را از هم گسسته كرده است. از سوي ديگر تغييرات به‌وجود آمده ناشي از حضور خودرو، همراه با بي‌توجهي به مرمت و حفاظت از بافت تاريخي و مجموعه‌هاي كالبدي باعث تضعيف فضا‌هاي جمعي، تعامل ميان افراد محله شده است. تحقيق پيش‌رو با تمركز بر اين مسئله تلاش كرده‌است راهكارهايي براي ساماندهي ميدان عباسعلي با تكيه بر احياء و مرمت مجموعه‌هاي كالبدي جهت رشد و توسعه‌ي دروني بافت به ويژه ميدان محله عباسعلي ارائه دهد. بررسي فضا‌هاي شهري همراه با مطالعه و بررسي ساختارهاي كالبدي و اجتماعي بافت، در اين پژوهش منجر به استخراج نقاط منفي و مثبت كالبدي، عملكردي، اجتماعي و فرهنگي در اين بافت شده است. و در نتيجه با ارئه راهكار‌هايي جهت ارتقا و باززنده‌سازي محله عباسعلي پرداخته شده است. اين راهكارها عبارتاند از: 1- معرفي بنا‌هاي شاخص و فضا‌هاي خاص درون محلات در ابتداي ورود به محلات با استفاده ازتابلوي راهنما و.... 2- ايجاد ورودي‌ها و دروازه‌هاي شاخص سواره، پياده از خيابان‌هاي اصلي پيراموني به درون محله براي افزايش نفوذ‌پذيري بافت مسكوني. 3- ساماندهي جداره‌ها و كفسازي متناسب. 4- جلوگيري از حضور اتومبيل در مراكز محلات با استفاده از موانع حركتي و كفسازي. 5- تعبيه مبلمان شهري (صندلي، كيوسك تلفن، آبخوري و ...). 6- ارائه الگوي متناسب با هويت تاريخي بافت در كف و جداره. 7- استفاده از الگوي متناسب با هويت تاريخي در درب‌ها و پنجره‌ها، پوشش شيرواني با استفاده از سفال. كليد واژگان: بافت تاريخي، محله عباسعلي، ميدان عباسعلي، ساماندهي، مرمت، احياء

193698

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر مرادي

مرمت و احيا بناها و بافت‌هاي تاريخي - حفاظت و مرمت ميراث معماري

دكتر فاطمه مهديزاده سراج