باززنده سازي مكان هاي عمومي با استفاده از شهرسازي تاكتيكي، نمونه ي مطالعاتي؛ محله ي مطهري شهر خرم آباد

كارشناسي ارشد

چگونگي رسيدگي به دغدغه هاي شهروندان در خصوص فرسودگي و افت كيفي بافت قديمي شهرها و در مواردي متروكه شدن و گسترش ناامني در آن ها با استفاده از باززنده سازي آنها به ويژه در مكان هاي عمومي موجود در دل محلات شهري با ارتقاء مشاركت و نظارت شهروندان و از طريقي كم هزينه و زودبازده در محله ي مطهري (سرچشمه) شهر خرم آباد به عنوان مسئله اي مكانمند در اين پژوهش مدنظر است. در اين راستا رويكردهاي باززنده سازي شهري و شهرسازي تاكتيكي مبناي عمل قرار گرفته اند. باززنده سازي محلات شهري رويكردي است كه بر سه ركن مشاركت اجتماعي، برنامه ريزي راهبردي و توسعه ي پايدار متكي بوده و شامل مجموعه اقدامات متنوع و تكميلي در عرصه هاي مختلف؛ اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و كالبدي و ... براي بازگرداندن حيات مجدد به بناها، مجموعه ها و يا فضاهاي شهري است. در كنار آن شهرسازي تاكتيكي شامل اقدامات و تغييراتي مشاركني، كوتاه مدت، كوچك، ارزان و بعضا موقتي است كه مي تواند منجر به تغييراتي بلند مدت در مكان شده يا حداقل تاثيرگذاري بر حركت به سمت بهبود وضعيت موجود آن در آينده داشته باشد. مكان هاي عمومي محله ي سرچشمه در دل بافت نسبتا قديمي شهر خرم آباد، ضمن برخورداري از مواهب فراوان زيست محيطي، در طول زمان دچار ناامني و افت كيفي شده اند كه مواردي همچون؛ كوچك مقياس بودن، وجود جامعه ي محليِ دغدغه مند و مركزيت و تردد بالاي فرامحلي، در نتيجه امكان ايفاي نقش هدايتگري در ساير نقاط شهر، زمينه ي رسيدگي به معضلات آن در قالب رويكردي تاكتيكي را فراهم مي آورد. اين پژوهش به لحاظ هدف از نوع كاربردي، به لحاظ ماهيت و روش از نوع توصيفي-پيمايشي، به لحاظ رويكرد از نوع استقراري-رفتاري، به لحاظ راهكارهاي گردآوري داده شامل هر دو نوع كتابخانه اي و ميداني و به لحاظ راهكار تحليل داده و ماهيت داده پردازي از نوع آميخته است. اين گزارش، به گونه اي در پنج فصل تنظيم گشته كه در روند آن ابتدا در فصل اول؛ كليات و چارچوب پژوهش بررسي شده، سپس مباني و چارچوب نظري و تجربي پژوهش از طريق بررسي پيشينه و توصيف عوامل نظري رويكردهاي باززنده سازي شهري و شهرسازي تاكتيكي و مفهوم مكان عمومي و نيز بررسي نمونه هاي مشابه داخلي و خارجيِ شهرسازي تاكتيكي در قالب فصل دوم معين گشته است. در گام بعدي، روش ها و رويه هاي پژوهش شامل؛ معرفي مفصل روش تحقيق و مدل مطالعاتي پژوهش (فرآيند راهبرد-تاكتيك) و تدقيق محدوده ي مطالعاتي در قالب فصل سوم تبيين گشته است. در فصل چهارم؛ دو مرحله ي اول فرآيند، يعني درك مخاطبان و چشم انداز آنان و شناسايي و سنجش وضعيت موجود محله ي سرچشمه شهر خرم آباد طي شده است و در نهايت در فصل پنجم؛ دو مرحله ي برنامه ريزي و ايده پردازي و بررسي سازوكارهاي آماده سازي طرح به منظور اجرا و آزمايش در آن محدوده صورت پذيرفته است. در اين پژوهش به دنبال شناسايي قابليت هاي رويكرد شهرسازي تاكتيكي در راستاي باززنده سازي مكان هاي عمومي، فرآيندي با عنوان راهبرد-تاكتيك مطرح شده است كه با تركيب دو نگاهِ؛ بلندمدتِ راهبردي و آني و كوتاه مدتِ تاكتيكي به بررسي و راهكاردهي براي محله ي مطهري (سرچشمه) پرداخته است. اين فرآيند، سعي دارد از طريق پيوند اين دو نگاه، از طريق فعال كردن، توانمندسازي، افزايش مطالبه گري جامعه ي محلي و جلب توجه عمومي نسبت به نواقص و فرصت هاي موجود در محل و ... در قالب اقداماتي تاكتيكي در جهت تسهيل و فراهم سازي زمينه ي تحقق باززنده سازي پايدارِ مكان هاي عمومي حركت كند تا بتوان بين فرآيندهاي بالا به پايين و پايين به بالا تعادل برقرار كرده و با درك و همراهي مردم به تحقق منافع دو يا چندجانبه كمك نمود و در نهايت به سطح رضايت فردي و جمعي بالاتري از زندگي در شهر و محله رسيد.

193580

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر مهران علي الحسابي

طراحي شهري

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور