مدلي راهبردي جهت ارتقاء حمايت گري رواني اجتماعي بخش هاي بستري بيمارستان

دكتري تخصصي

پژوهش پيش رو، در جستجوي يك "مدل راهبردي جهت ارتقاء حمايت¬گري رواني - اجتماعي" بخش¬هاي بستري مي¬باشد كه ابعاد اين مدل، از نتايج مطالعه در بستر خانه و بخش¬هاي بستري شكل يافته است. اين پژوهش در صدد ايجاد يك ارتباط معنايي بين ابعاد حمايت¬گري رواني اجتماعي بخش¬هاي بستري با ابعاد حمايت¬گري محيط خانه است تا بتواند ايده نوآورانه بخش¬هاي بستري "شبه خانه" را مطرح سازد. پژوهش داراي رويكرد كيفي است و به دليل نبود اطلاعات لازم در حوزه مدل¬هاي جامع حمايت¬گري و نيز كمبود اطلاعات نسبت به ديدگاه¬هاي افراد ايراني نسبت به هدف موضوع، از شيوه نظريه داده بنياد براي جمع-آوري، تحليل و پديدآيي مدل بهره برده است. ابتدا نمونه¬گيري محيطي و انساني به روش هدفمند با بيشترين تنوع و فيلتر نمودن عوامل مداخله¬گر، صورت پذيرفت. مطالعه در دو منطقه مسكوني منتخب در شهر تبريز و دو گونه سكونت¬گاهي (خانه مستقل و آپارتماني) و نيز دو بيمارستان با مشخصه طراحي كيفي متوسط و دو گونه متفاوت طراحي بخش¬هاي بستري، انتخاب گرديد. جامعه انساني پژوهش شامل 32 شركت كننده از مناطق مسكوني و 28 شركت كننده از بيمارستان¬ها مي¬باشد. پژوهش در سه مرحله صورت پذيرفته است كه مرحله اول در مناطق مسكوني و مراحل دوم (گام مصاحبه و گام پرسش تصويري) و سوم در بيمارستان¬هاي منتخب صورت پذيرفته است. جهت شناخت ابعاد موضوع و سوالات، ابتدا پژوهش در يك مطالعه پيش آزمون و با يك جامعه انساني كوچك¬تر انجام و پس از تحليل، وارد فاز اصلي گرديد. كليه¬ داده¬هاي حاصل از مطالعه مناطق مسكوني و بيمارستان با روش كدگذاري باز و محوري تحليل شده و مقولات مستخرج از آن با تكنيك سه سويه سازي همگرا وارد مرحله كدگذاري انتخابي شده و فرايند مفصل¬بندي نظريه و شناسايي ابعاد ايجاد كننده مدل راهبردي آغاز گرديد. در مدل ارائه شده، پديده هسته¬اي پژوهش تحت تاثير چهار خوشه مقوله¬اي "شرايط و زمينه¬ها"، "موجبات علّي"، "راهبردهاي ارتقاء" و "عوامل مداخله¬گر" بوده كه نتايج و پيامدهاي آن ابعاد بهزيستي ادراكي از سوي افراد شركت كننده در پژوهش مي¬باشد. تحليل ابعاد مدل نظريه نشان مي¬دهد شرايط زمينه¬ساز ايجاد محيط حمايت¬گر وابسته به ابعاد "شايستگي محيط در مراقبت"، "شايستگي محيط در حمايت عملكردي" و "شايستگي محيط در حمايت از فعاليت" بوده كه اين ابعاد بر موجبات علّي شناسايي شده كه ابعاد آن "سيماي خانگي و آشنا"، "راحتي حسي و آرامش"، "كيفيت ترميمي" و "زيبايي و گرمي محيط" مي¬باشند تاثير مي¬گذارد. ابعاد شناسايي شده در خوشه راهبردهاي ارتقاء دهنده، پنج مورد "حس كنترل"، "مديريت پيوندهاي شخصي"، "ارتقاي تنوع و تفاوت" در محيط، "ايمني و امنيت" و در نهايت "پيوند با دنياي بيرون" مي¬باشد. بر تمامي ابعاد مدل راهبردي حمايت¬گري، عواملي نيز تاثير مي¬گذارد كه تحت عنوان "خوشه عوامل مداخله¬گر" دسته بندي شده است كه شامل سه مقوله "اثر بخشي سازماني"، "اثر بيماري" و "اثر زمان" مي¬باشد. محصول نهايي پژوهش، مدلي است راهبردي كه تلاش آن شبيه سازي محيط بخش¬هاي بستري به محيط آشناي خانه براي اكثريت بيماران است. در انتها راهبردها و اصول طراحي پيشنهادي براي فرايند سياست¬گزاري و طراحي معماري از ديگر دستاوردهاي اين پژوهش مي¬باشد. نوآوري اين پژوهش در ارائه مدل جامع و راهبردي در حوزه دانش محيط¬هاي حمايت گر بر پايه¬ خلق محيط¬هاي "شبه خانه" و توسعه مدل حمايتي اولريخ براي بخش¬هاي بستري مي¬باشد. واژه‌هاي كليدي: حمايت¬گري، حمايت¬گري رواني اجتماعي، محيط شفابخش، بخش بستري، ادراك مكان، محيط شبه خانه.

193499

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي معماري

دكتر اصغر محمد مرادي - دكتر سيد باقر حسيني