بررسي رابطه بين مصرف انرژي هاي تجديد پذير و درجه توسعه يافتگي: مطالعه موردي ايران

كارشناسي ارشد

چكيده نيروي انساني هر كشوري، ثـروت واقعـي آن كشـور محسوب مي‌شود. هدف اساسي توسـعه، ايجـاد شـرايطي است تا اين نيروي انساني را از حيـات طـولاني، سـالم و خلاق برخوردار كند. يكي از شاخص¬هايي كه گواه اهميت دادن به نيروي انساني در هر كشور است، شاخص توسعه انساني مي¬باشد. در كشورهاي رو به توسعه حمايت اندكي از سوي دولت‌ها براي انرژي‌هاي تجديدپذير ديده مي‌شود كه علت آن اغلب به منابع مالي برمي‌گردد. با توجه به اينكه توليد برق در انحصار دولت است نفوذ و سرمايه‌گذاري در اين صنعت توسط بخش خصوصي به راحتي نيست و زمينه مناسبي براي جذب سرمايه وجود ندارد. علاوه بر اين بالا بودن تعرفه‌هاي گمركي واردات و ماليات از ديگر موانع اين بخش است. هزينه غيرواقعي سوخت‌هاي فسيلي، عرضه نامحدود اين منابع و نبود يارانه يا ساير طرح‌هاي تشويقي براي استفاده مردم از انرژي‌هاي پاك نيز از موانع جدي به‌شمار مي‌رود. انتشار دي اكسيد كربن بر شاخص توسعه انساني تاثير مي¬گذارد. علت اين امر را مي¬توان اينگونه بيـان نمـود كـه بـه دليـل ماليات¬هاي زيست محيطي و قوانين و مقررات حفاظت از محيط زيست، به سـمت توليـد كالاهاي پاك حركت كرده و يا حداقل، تكنولوژي خود را تغيير داده¬اند تا كمتـر محـيط زيست را آلوده نمايند. به اين ترتيب اين كشورها سعي مي¬كنند كالاهايي كه توليدشـان آلودگي زيادي به همراه دارد را از طريق واردات تـأمين نماينـد. پژوهش حاضر با هدف بررسي رابطه بين انرژي¬هاي تجديدپذير و ميزان توليد ناخالص ملي بر شاخص توسعه انساني ايران انجام گرفت. روش تحقيق در پژوهش حاضر از جنبه هدف، از نوع كاربردي و به لحاظ ماهيت و روش اين پژوهش از نوع همبستگي است. داده‌هاي اين مطالعه از بانك مركزي، بانك جهاني، موسسه منابع جهاني، آژانس بين¬المللي انرژي (IEA) و سازمان همكاري وتوسعه اقتصادي (OECD) از سال 1990 تا 2015 استخراج شده است. در اين پژوهش از روش¬هاي اقتصادسنجي با مدل 2SLS براي تحليل داده¬ها استفاده شده است. نتايج تحقيق نشان داد كه مصرف انرژي هاي تجديد پذير تاثيري بر شاخص توسعه انساني نداشته است. اما علت افزايش شاخص توسعه انساني است. از عواملي كه رشد انرژي هاي تجديدپذير را در كشورهاي در حال توسعه (از جمله ايران) كند مي كند مي توان به مواردي همچون هزينه¬ي اوليه و قيمت تمام شده¬ي بالا، عدم سرمايه¬گذاري كافي و سياست¬هاي حمايتي در اين بخش اشاره كرد. از ديگر نتايج تحقيق عدم رابطه معنادار بين متغيرهاي توليد ناخالص ملي، نرخ شهرنشيني و درجه باز بودن تجارت با شاخص توسعه انساني مي¬باشد. لازم به ذكر است كه بجز متغيرهاي توليد ناخالص ملي و انرژي¬هاي تجديدپذير كه علت گرانجري شاخص توسعه انساني مي¬باشند؛ ساير متغيرهاي موجود در پژوهش عليت گرانجري همديگر نمي-باشند. كليدواژه¬ها: شاخص توسعه انساني، انرژي هاي تجديدپذير، انتشار دي اكسيد كربن، نرخ شهرنشيني، نسبت تجارت، توليد ناخالص ملي.

193342

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سعيد شوال پور آراني

علوم اقتصادي - توسعه اقتصادي و برنامه ريزي

دكتر سعيد ميرزا محمدي