طراحي مجتمع مسكوني در بافت كم تراكم منطقه ۲۲ تهران با رويكرد ارائه راهكارهاي تامين فضاي باز خصوصي براي واحدهاي مسكوني

چكيده رشد جمعيت در شهرهاي بزرگ و تقاضاي بالاي مسكن در اين شهرها، موجب گسترش بي رويه ساخت و ساز‌ها و به دنبال آن، افزايش تراكم در محلات مسكوني و فضاهاي شهري شده است. روند فزاينده تقاضاي مسكن در شهرها، موجب بالا رفتن قيمت زمين و مسكن شده است؛ كه اين موضوع كاهش متوسط زيربناي واحد‌هاي مسكوني و همچنين كاهش قدرت خريد ساكنان را در پي داشته است. در نتيجه اين امر، به كارگيري بسياري از اصول كيفي معماري فاقد توجيه اقتصادي هستند و به كارگيري آن‌ها در طرح‌هاي معماري سبب عدم استفاده حداكثري از زمين و در نتيجه كاهش سود اقتصادي سازنده مي‌‎شود. از مهم‌ترين اين مسائل، تامين فضاهاي باز در عرصه‌هاي خصوصي خانه‌ها است. به دليل ارزش اقتصادي بالاتر فضاي بسته نسبت به فضاي باز در محاسبه قيمت مسكن، سازندگان كمتر به تامين فضاي باز مناسب در واحد‌ها تمايل دارند. قوانين موجود ساخت و ساز نيز كمتر به اين مسئله توجه كرده و راهكارهاي مناسبي براي اين كاستي ارائه نداده است. در راستاي تحقق اهداف مورد نظر تحقيق حاضر پس از بررسي پيشينه ساختمان‌هاي حياط‌دار و چالش‌ها و دلايل عدم استفاده از فضاهاي باز و نيمه باز خصوصي و همينطور مروري بر قوانين شهرداري‌ها در ايران و جهان، شاخص‌هاي موثر بر سنجش كيفيت فضاهاي باز و نيمه باز خصوصي استخراج و سپس بر مبناي شاخص‌ها نمونه‌هايي از ساختمان‌هاي حياط‌دار در ايران و جهان، انتخاب و بر اساس ساختار كالبدي، روابط فضايي، سازماندهي فضايي، پر و خالي‌ها، بررسي‌هاي فرمي و ... مورد بررسي و تجزيه تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها حاكي از آن است كه مي‌توان انواع ساختمان‌هاي حياط‌دار را در 12 گونه، دسته بندي كرد. بررسي نمونه‌ها نشان داد كه كمترين ميزان فضاي باز خصوصي مربوط به گونه‌ ميان مرتبه با پلان I شكل يا همان آپارتمان‌هاي متداول شهري، مي‌باشد و اين موضوع در طول زمان خسارات جبران ناپذيري براي ساكنين اين آپارتمان‌ها ايجاد مي‌كند، همچنين نتايج نشان مي‌دهد كه بيشترين فضاي باز خصوصي مربوط به گونه‌هاي كوتاه مرتبه با پلان L شكل مي‌باشد؛ در نتيجه تركيب گونه‌هاي L شكل كوتاه مرتبه در ارتفاع مي‌تواند بهترين پاسخ براي ساختمان‌هاي حياط‌دار را ايجاد نمايد. واژه‌هاي كليدي: مجتمع مسكوني، خانه، فضاي باز خصوصي، فضاي نيمه باز خصوصي، حياط

192933

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي معماري - مسكن

دكتر سيدعباس يزدانفر