مدل بهينه‌سازي چندهدفه جهت طراحي سفر شخصي گردشگر با چند روش جابه‌جايي همراه با حداقل كردن ميزان آلاينده‌ها

كارشناسي ارشد

امروزه، صنعت گردشگري به عنوان يكي از بزرگ‌ترين صنايع و يكي از مهم‌ترين منابع درآمد و رشد اقتصادي در بسياري از كشورهاي جهان مطرح است. ازاين‌رو، برنامه‌ريزي صحيح در اين صنعت مي‌تواند اثرات مثبت اقتصادي، اجتماعي داشته باشد و درعين‌حال، از پيامدهاي مخرب زيست‌محيطي جلوگيري نمايد. گردشگراني كه براي يك يا چند روز به گردشگري در يك مقصد مي¬پردازند با توجه به محدوديت زمان، از يك‌سو با مسئله تصميم‌گيري درباره انتخاب مطلوب‌ترين جاذبه‌هاي ديدني و يا تعيين مسير براي گردش روزانه روبه‌رو هستند و از سوي ديگر، در چنين انتخابي توجه به هزينه‌هاي سفر و همچنين آثار زيست‌محيطي آن اهميت پيدا مي¬كند. ازاين‌رو، در اين تحقيق مدلي براي طراحي سفر شخصي گردشگر ارائه شده است ‌كه علاوه بر حداكثر كردن مطلوبيت گردشگر از بازديد، كمينه كردن هزينه سفر و كمينه كردن ميزان آلاينده‌هاي توليد شده در طول سفر گردشگر نيز به صورت هم‌زمان درنظرگرفته شوند. در اين مدل، چندين روش جابه‌جايي بين نقاط ديدني براي گردشگر درنظرگرفته ‌شده است كه از نظر هزينه و ميزان توليد آلاينده‌ها متفاوت هستند. مسئله موردبررسي، مسئله چندهدفه طراحي سفر شخصي گردشگر به صورت سبز همراه با انتخاب وسيله نقليه نام‌گذاري شده است. درواقع مسئله مطرح شده به صورت نسخه چندهدفه جديدي از مسئله معروف جهت¬يابي مدل شده است. سپس، اين مسئله با استفاده از الگوريتم دقيق اپسيلون-محدوديت كه در نرم‌افزار Cplex پياده‌سازي شد، حل‌ شده است. همچنين يك الگوريتم فراابتكاري جستجوي همسايگي متغير چندهدفه نيز براي حل نمونه¬هاي عددي بزرگ‌تر آن طراحي‌ شده است و پارامترهاي الگوريتم پيشنهادي با كمك آزمايش‌هاي تاگوچي تنظيم‌ شده است. براي ساخت نمونه‌هاي عددي لازم جهت ارزيابي الگوريتم ارائه‌ شده، از داده‌هاي موجود در ادبيات تحقيق استفاده‌ شده است. سپس با مقايسه نتايج به دست آمده از دو روش حل به كارگرفته شده، كارايي الگوريتم فراابتكاري، مورد ارزيابي قرارگرفته است. نتايج به دست آمده نشان‌دهنده كيفيت مناسب جواب‌هاي الگوريتم پيشنهادي در زمان حل قابل قبول از منظر كاربردي مي¬باشد. به‌علاوه به منظور نشان دادن كارايي و عملكرد مدل و الگوريتم پيشنهادي در عمل، ابتدا تحليل حسايت بر روي يكي از پارامترهاي مسئله انجام شده است و با استفاده از داده¬هاي واقعي، يك مطالعه موردي از چند نقطه ديدني شهر تهران ايجاد و بررسي‌ شده است. از بين جواب‌هاي كاراي به دست آمده از مطالعه موردي، با استفاده از روش تصميم‌گيري چندمعياره تاپسيس، سه جواب كاراي مناسب‌تر به گردشگر ارائه ‌شده است.

192890

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر هادي صاحبي

سيستم هاي اقتصادي اجتماعي

دكتر آرمين جبارزاده