بررسي تأثير بلند مدت ريسك نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بانكي و نرخ ارز واقعي بر بازدهي صنايع بورسي

كارشناسي ارشد

مسأله كه در سالهاي اخير اقتصاد ايران با آن روبه رو بوده است بي ثباتي و نوسان در سطح كلان و در بخش‌هاي مختلف آن بوده است. در طول يك دهه گذشته در نتيجه اعمال تحريم‌ها، بروز آثار هدفمندي يارانه‌ها، رشد فزاينده نقدينگي در ساليان متمادي و تغييرات قيمت نفت و ساير عوامل، نوسانات زيادي در بخش‌هاي مختلف بخصوص بازارهاي مالي را تجربه كرده است. بررسي روند بازارهاي مانند سهام، ارز، پول و ... در يك دهه گذشته در ايران به وضوح نشان مي‌دهد كه قيمت در اين بازارها و تلاطم مربوط به آن در سال‌هاي اخير دستخوش تغييرات ناگهاني قابل توجه شده است. شواهد تجربي نشان داده‌اند كه بازارها از يكديگر جدا نيستند و نوسانات در بازارهاي دارايي مختلف به شدت با همديگر در ارتباط است. در ميان بازارهاي مالي بازار سرمايه و چگونگي نوسانات آن نقشي كليدي در توسعه و رشد اقتصادي كشورها دارد. تفاوت در كميت و كيفيت خدمات ارائه شده توسط اين بازار مي‌تواند بخش مهمي از تفاوت در نرخ رشد بين كشورها را بازگو كند. بازار سرمايه در اقتصاد ايران عمدتاً در بازار سهام خلاصه شده است. عواملي كه بر تغييرات قيمت سهام و بازدهي آن اثر گذارند به طور كامل براي همه شناخته شده نيست. نرخ ارز و نرخ سود سپرده‌هاي بانكي از جمله عوامل كلان اقتصادي هستند كه مي‌توانند بازدهي سهام وقيمت آن را تحت تأثير قرار دهند. به همين جهت مطالعه حاضر به بررسي ارتباط بلند مدت بين بازارهاي سهام، ارز، پول براي دوره 1387-1396 با استفاده از داده‌هاي ماهانه و با استفاده از مدل VAR-GARCH با تصريح BEKK و CCC مي‌پردازد. نتايج حاصل از مدل VAR و تحليل توابع واكنش آني (IRFs) و تجزيه واريانس (VD)نشان داد، نوسانات نرخ ارز واقعي و نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بلندمدت بانكي تأثير معناداري بر بازدهي سهام شركت‌هاي مالي ندارند. همچنين وقتي بجاي نرخ سود واقعي از نرخ سود اسمي در برآورد مدل استفاده شد، باز ارتباط معناداري بين اين دو متغير مشاهده نشد. ارتباط بين نرخ ارز واقعي و نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بانكي، يك ارتباط منفي معنادار است. اين ارتباط يك طرفه و از نرخ ارز به نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بلندمدت بانكي است. اين ارتباط منفي ناشي از ارتباط مثبت نرخ ارز و نرخ تورم در اقتصاد ايران است چرا كه وقتي بجاي نرخ سود واقعي سپرده‌ها از نرخ اسمي استفاده شد، ارتباط معناداري بين آن‌ها مشاهده نشد. نتايج حاصل از تحليل مدل‌ واريانس ناهمسان BEKK(1,1) نشان داد كه، شوك‌ها و نوسانات گذشته بازار ارز در زمان t-1 ، نوسانات جاري بازدهي سهام مالي را با ضريب مثبت تحت تأثير قرار مي‌دهند. همچنين شوك‌هاي ايجاد شده در بازار پول بر نوسانات جاري بازدهي سهام مالي بي‌تأثير است اما سرريز تلاطم از بازار پول به بازار سهام مالي معنادار دست آمد. بر اساس مدل CCC(1,1) ضريب همبستگي ثابت بين جملات پسماند براي نرخ ارز واقعي و بازدهي سهام مالي معنادار و مثبت برآورد شد اما اين ضريب براي جملات پسماند معادله نرخ ارز واقعي و نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بانكي و همچنين جملات پسماند معادله بازدهي سهام و نرخ سود واقعي سپرده‌هاي بانكي معنادار برآورد نشد. واژه‌هاي كليدي: ريسك نرخ ارز واقعي، تلاطم، مدل VAR ، مدل‌هاي MGARCH

192722

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سعيد شوالپور

اقتصاد - برنامه ريزي سيستم هاي اقتصادي

دكتر عطاء الله رفيعي آتاني - دكتر اصغر ابوالحسني هيستياني