زمانبندي حركت قطارها با در نظر گرفتن زمان نگهداري و تعميرات خطوط

كارشناسي ارشد

چكيده مسائل زمانبندي حركت قطارها و برنامه¬ريزي نگهداري و تعميرات خطوط، دو مسأله¬ي مهم در دو بخش مختلف راه¬آهن هستند كه اهداف متفاوتي دارند. زمانبندي بهينه¬ي حركت قطارها معمولاً به منظور كاهش تأخيرات انجام مي¬گيرد و هرچه زمان در دسترس بودن خطوط بيشتر باشد، اين برنامه¬ريزي با سهولت بيشتري انجام مي¬گيرد. مسئولين اداره كل سيروحركت راه¬آهن ج.ا.ا. تمايل دارند بيشترين استفاده از خطوط را در طول شبانه¬روز داشته باشند، از طرف ديگر دست¬اندركاران نگهداري و تعميرات خطوط در اداره كل خط و سازه¬هاي فني راه¬آهن نيز به دنبال تسهيل اجراي برنامه نگهداري و تعميرات هستند و از اين رو تمايل دارند خطوط هرچه بيشتر مسدود باشند و زمان در دسترس بودن خطوط براي انجام اين فرآيند، هرچه بيشتر در اختيارشان باشد. بنابراين براي مقابله با تناقض ايجاد شده، بايد در جهت مدل¬سازي و حل همزمان دو مسأله¬ي ذكر شده گام برداشت. در وضعيت موجود در راه‌آهن ايران، زمان‌هاي موردنياز جهت عمليات نگهداري و تعميرات خطوط را به صورت ثابت در نظر گرفته به¬طوري¬كه در اين ساعات خطوط را خالي از قطار نگه-داشته و در مابقي ساعات قطارها را برنامه‌ريزي مي‌كنند. در اين تحقيق، يك مدل رياضي براي حل همزمان مسائل برنامه‌ريزي حركت قطارها و نگهداري و تعميرات خطوط ريلي توسعه داده شده كه به كمينه كردن زمان كلي سفر قطارها با توجه به محدوديت¬هاي موجود در راه¬آهن ايران از جمله محدوديت¬هاي زمان سير در بلاك، سبقت و تلاقي قطارها، توقف¬هاي موردنياز در ايستگاه، اشغال بلاك و محدوديت¬هاي مربوط به عمليات نگهداري و تعميرات مي¬پردازد و در نهايت زمان اعزام قطارها از ايستگاه¬ها و زمان رسيدن آن¬ها به ايستگاه¬ها را تعيين كرده و زمان انجام عمليات‌ را در بازه‌اي از پيش تعيين شده مشخص مي‌كند كه باعث افزايش كارايي و بهبود برنامه‌ها مي‌شود. براي مطالعه موردي، محور تهران - خرمشهر انتخاب شده است. در اين محور تعداد 54 ايستگاه وجود دارد كه 20 قطار در مسير رفت و 20 قطار در مسير برگشت سير مي‌كنند و در يك بازه¬ي سي¬روزه، تعداد 113 عمليات نگهداري و تعميرات بر روي بلاك‌ها موردنياز مي¬باشد. زمانبندي حركت قطارها و همچنين زمانبندي همزمان حركت قطارها و عمليات نگهداري و تعميرات خطوط هر كدام در دو حالت؛ الف) ثابت در نظر گرفتن زمان شروع حركت قطارها در تمامي روزها و ب) در نظر گرفتن بازه‌ي يك ساعته براي شروع حركت قطارها در روز اول و اعزام در روزهاي بعدي مطابق با آن، انجام شده است. در نهايت با استفاده از زبان مدل‌نويسي GAMS و حل كننده‌ي CPLEX يك برنامه‌ي يك ماهه براي حركت قطارها و عمليات نگهداري و تعميرات به دست آمده است كه كيفيت جواب-هاي حالت ب به دليل آزادي عمل بيشتر مدل در انتخاب زمان اعزام قطارها، بهتر مي‌باشد. كلمات كليدي: زمان¬بندي حركت قطارها، برنامه¬ريزي نگهداري و تعميرات، مسدودي بلاك¬ها، تأخيرات

192640

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي حمل و نقل ريلي

دكتر مسعود يقيني