عنوان
بهينه‌سازي تصميمات اعضاي زنجيره تأمين محصولات تازه در بازار ساخت‌يافته و آزاد با در نظر گرفتن مكانيسم‌هاي انگيزشي (مطالعه موردي: پايانه صادراتي گل و گياه مازندران)
نويسنده اصلي
حسين محمدي دولت ابادي
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
در زنجيره تأمين محصولات تازه در ايران دو سؤال مهم‌تر وجود دارد. اول اينكه محصولات تازه در كدام نوع از بازار به فروش برسند (بازار ساخت‌يافته با بازار آزاد) و دوم اينكه عملكرد اعضاي زنجيره تأمين به چه صورت باشد (غيرمتمركز با هماهنگ) تا ميزان ضايعات به حداقل و سود اعضا نيز به نحو منطقي تأمين شود. در هر دو سؤال اساسي مطرح‌شده، مكانيسم‌هاي انگيزشي نقش مهمي بر مبادلات محصولات تازه دارند. ازاين‌رو، براي پاسخ‌دهي به اين دو سؤال، ابتدا بازارهايي كه محصولات تازه در آن‌ها مبادله مي‌شوند، مدل‌سازي و بازار بهينه انتخاب مي‌شود. سپس، براي بهينه‌سازي تصميمات اعضاي زنجيره تأمين، يك مدل هماهنگ بين اعضاي زنجيره تأمين محصولات تازه ارائه مي‌شود.
در اين راستا، در مدل اول اين تحقيق، انواع ساختار بازار محصولات تازه با در نظر گرفتن يك عرضه‌كننده و يك خريدار تحت يك تقاضاي تصادفي مطالعه مي‌شود. بدين منظور، دو نوع سيكل فروش اين محصولات شامل: چرخه فروش در بازار آزاد بدون نقش مستقيم دولت و چرخه فروش در بازار ساخت‌يافته با دخالت مستقيم دولت موردبررسي قرار مي‌گيرد. در قدم اول، يك مدل استكلبرگ با در نظر گرفتن فسادپذيري محصولات (هر دو نوع كمي و كيفي) و ماليات بر ارزش‌افزوده فروش محصولات درحالي‌كه كمبود و مازاد موجودي امكان‌پذير است، ارائه مي‌شود. تقاضاي تصادفي در اين حالت به‌تازگي محصول، قيمت خرده‌فروشي و فعاليت‌هاي بازاريابي وابسته است. سپس، براي دستيابي به يك چرخه فروش در بازار ساخت‌يافته، مدل فروش در بازار آزاد تحت تأثير مكانيسم‌هاي انگيزشي دولت شامل بخشش ماليات بر ارزش‌افزوده، پنجره واحد و در نظر گرفتن سرمايه‌گذاري در تكنولوژي‌هاي نگه‌دارنده توسعه مي‌يابند. مدل‌هاي ارائه‌شده با داده‌هاي يك مطالعه موردي واقعي مورد آزمايش قرار مي‌گيرند. نتايج نشان مي‌دهد كه مكانيسم‌هاي انگيزشي دولت سود اعضا را در رويكرد فروش در بازار ساخت‌يافته نسبت به فروش در بازار آزاد افزايش مي‌دهد.بنابراين در سطح پارامترهاي پايه در نظر گرفته‌شده، رويكرد فروش در بازار ساخت‌يافته انتخاب بهتري خواهد بود. نتايج تحليل حساسيت‌ها نيز به دولت كمك مي‌كند تا نرخ ماليات بر ارزش‌افزوده در بازار آزاد و درصد كميسيون‌ها در بازار ساخت‌يافته را بهتر تنظيم كند.
علاوه براين، در رويكرد رقابتي بين عرضه‌كننده و خريدار، به دليل منفعت‌طلبي شخصي، اين امكان وجود دارد كه عملكرد زنجيره تأمين از منظر اقتصادي و محيطي مورد آسيب قرار بگيرد. بنابراين، رويكرد غيرمتمركز (رقابتي) نمي‌تواند رويكرد مناسبي براي تصميم‌گيري باشد. ازاين‌رو نياز است تا تصميمات در قالب يك چارچوب متمركز و يكپارچه بهينه‌سازي و استخراج شوند. ازاين‌رو، در مدل دوم اين تحقيق، يك مدل هماهنگ براي بازار انتخاب‌شده (يعني بازار ساخت‌يافته) بر مبناي تسهيم سرمايه‌گذاري در تكنولوژِي نگه‌دارنده و درآمد حاصل از آن‌ها ارائه‌شده است تا علاوه بر بهبود عملكرد اقتصادي اعضاي زنجيره، ضايعات نيز كنترل شود. بدين منظور، سه نوع رويكرد تصميم‌گيري موردمطالعه قرارگرفته است:1_ رويكرد غيرمتمركز كه در آن هر تصميم‌گيرنده به‌طور جدا و مستقل متغيرهاي تصميم خود را مشخص مي‌كند 2_ رويكرد متمركز كه در آن‌يك تصميم گير تمام تصميمات ممكن در زنجيره تأمين را از ديدگاه كل زنجيره بهينه مي‌كند و 3_ رويكرد هماهنگ كه در آن با استفاده از يك مكانيسم انگيزشي، اعضاي زنجيره تأمين براي شركت در رويكرد متمركز ترغيب مي‌شوند. رويكردهاي ارائه‌شده با استفاده از داده‌هاي واقعي در مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند. نتايج اثبات مي‌كند كه مكانيسم انگيزشي ارائه‌شده (قرارداد تسهيم درآمد و سرمايه‌گذاري در تكنولوژِي نگه‌دارنده محصولات تازه) در بازه‌هاي خاصي از نرخ تسهيم مي‌تواند دستيابي به مدل هماهنگ را ميسر سازد. همچنين مدل هماهنگ ارائه‌شده نيز نه‌تنها سود اعضا و كل زنجيره تأمين را بهبود مي‌بخشد، بلكه شاخص تازگي محصول را بهبود و ضايعات را نيز كاهش مي‌دهد.
شماره ركورد
192431
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
استاد مشاور
دكتر ابراهيم تيموري - دكتر ميرسامان پيشوايي
رشته تحصيلي
سيستم هاي اقتصادي و اجتماعي
استاد راهنما
دكتر مهدي غضنفري