عنوان
برنامه‌ريزي افزايش تاب‌آوري بافت‌هاي ناكارآمد شهري در برابر زلزله احتمالي با تأكيد بر بعد كالبدي ـ محيطي (نمونه مورد كاوي: محله امام‌زاده يحيي تهران)
نويسنده اصلي
مريم طيبي
مقطع تحصيلي
كاذشناسي ارشد
چكيده
پهنه جغرافياي و سرزميني ايران به نحوي است كه در معرض انواع مخاطرات طبيعي (سيل، زلزله، طوفان، رانش و فرسايش و...) قرار دارد كه از مهم‌ترين آن‌ها زلزله است. ظرفيت و توانايي جوامع براي مقابله با بلاياي طبيعي ممكن است ازنظر جغرافيايي متفاوت باشد. ازاين‌رو شناسايي پهنه‌هايي كه داراي تاب‌آوري كمتر هستند ضروري به نظر مي‌رسد. به همين دليل بافت‌هاي ناكارآمد شهري كه داراي تاب‌آوري كمتري مي‌باشند بايد در دستور هدايت و ارتقاء تاب‌آوري قرار بگيرند. تاب‌آوري، ظرفيت افراد، سازمان‌ها و سيستم‌ها براي آماده شدن، پاسخ دادن، بازيابي و رشد در مواجهه با خطرات است.
آسيب‌پذيري بافت‌هاي ناكارآمد شهري با توجه به قرارگيري ايران در پهنه با بيشينه خطرپذيري مسئله‌اي اساسي تلقي مي‌گردد. اهميت اين مسئله زماني دوچندان مي‌گردد كه به موقعيت جغرافيايي، اهميت سياسي و جايگاه بين‌المللي اضافه مي‌شود و شهر تهران به‌عنوان پايتخت كشور و بزرگ‌ترين كلان‌شهر ايران توجه ويژه اي را مي‌طلبد.
ازاين‌رو اين تحقيق باهدف تبيين رويكرد تاب‌آوري به‌عنوان رويكرد مورد مداخله در بافت‌هاي ناكارآمد و ارائه راهبردهايي جهت ارتقاء تاب‌آوري كالبدي بافت‌هاي ناكارآمد شهري نگارش شده است. حال پرسش محوري كه در اين زمينه مطرح شد، آن است كه؛ محله امام‌زاده يحيي تهران در چه وضعيتي از تاب‌آوري به لحاظ كالبدي قرار دارد؟ و همچنين راهكارهاي مؤثر و بهينه براي برنامه‌ريزي تاب‌آوري كالبدي در بافت‌هاي ناكارآمد چيست؟
ازاين‌رو 14 معيار و 74 شاخص از بررسي متون نظري استخراج گرديد و شاخص‌هايي كه فراواني اســتفاده از آن‌ها در ماتريس مستندسازي شاخص‌ها كمتر بود از دامنــه شاخص‌ها حــذف شــدند، بنابراين 13 معيار و 41 شاخص به دست آمد و شاخص‌هاي مستخرج در قالب پرسشنامه با طيف ليكرت در بين متخصصان داخلي و خارجي مورد پرسش قرار گرفت. پايايي داده‌هاي مورداستفاده با بهره‌گيري از آلفاي كرونباخ به ميزان 91/0 محاسبه شد. پس از جمع‌آوري و تكميل پرسشنامه‌ها، به تجزيه‌وتحليل داده‌ها در نرم‌افزار SPSS پرداخته شد؛ بر اســاس روش فريدمن و با تكيه‌بر وزن شاخص‌هاي به‌دست‌آمده از روش مزبور شاخص‌هاي كم‌اهميت شناســايي و حــذف شدند. درنهايت بــر اســاس غربالگري‌هاي انجام‌شده 10 معيار و 14 شاخص گردآوري شد. به‌منظور تجزيه‌وتحليل عميق و دقيق اطلاعات جمع‌آوري‌شده در محدوده امام‌زاده يحيي تهران روش گروه متمركز كه يك روش تحقيقاتي كيفي است و برمبناي مباحثه گروهي بر روي شاخص‌هاي از پيش انديشيده شده است، به كار گرفته شد.
يافته‌هاي تحقيق مبين آن است كه شاخص‌هاي دسترسي به نهادهاي امدادرسان، عرض معابر، كاربري‌هاي حساس، قابليت نفوذپذيري، كيفيت ابنيه، شعاع دسترسي به فضاهاي باز و جمعيتي داراي منبع تغذيه الكتريكي و منبع آب، به‌عنوان مهم‌ترين عوامل تاب‌آوري بافت‌هاي ناكارآمد شهري مطرح مي‌شوند؛ و محله امام‌زاده يحيي را مي‌توان بافتي با تاب‌آوري كم و آسيب‌پذيري زياد تلقي كرد كه با ناكارآمدي بافت رابطه مستقيمي دارد لذا در انتهاي تحقيق راهكارهاي اجرايي در جهت ارتقاء تاب‌آوري بافت به‌تفصيل بيان‌شده است.
شماره ركورد
192333
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
استاد مشاور
دكتر محمدصالح شكوهي بيدهندي
رشته تحصيلي
برنامه ريزي شهري و منطقه اي
استاد راهنما
دكتر مهران علي الحسابي